بررسی تأثیر رضایت از زندگی والدین بر نشاط اجتماعی فرزندان 15 تا 17 ساله شهر تهران با کنترل تعامل والدین و فرزندان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

افسانه کمالی ¹

مهسا لاریجانی ²

فائزه گودرزی ³

¹ استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

² دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

³ کارشناس‌ارشد جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2026.91765.1600

چکیده

نشاط اجتماعی یکی از شاخص‌های کلیدی رشد اجتماعی در نوجوانان به‌شمار می‌رود و محیط خانواده می‌تواند در شکل‌دهی به این شاخص تأثیربگذارد. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر رضایت از زندگی والدین بر میزان نشاط اجتماعی فرزندان بوده است. جامعۀ آماری در این پژوهش که در زمرۀ تحقیقات همبستگی قرار دارد، عبارتند از کلیۀ دانش‌آموزان متوسطۀ دوم (‎دختر و پسر) شهر تهران که در سال تحصیلی 1403 مشغول به تحصیل بودند. حجم نمونه 253 نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطۀ دوم (‎دهم، یازدهم و دوازدهم) بود که به‌ترتیب از منطقۀ 1، 76 نفر، منطق، 8، 63 نفر و منطقۀ 18، 113 نفر انتخاب شده‌اند. روش نمونه‌گیری، خوشه‌ای چندمرحله‌ای بوده است. برای سنجش داده‌ها از spss استفاده کردیم. به‌منظور تجزیه‌‌وتحلیل داد‌ه‌ها از شاخص‌های آمار استنباطی (تحلیل عاملی، ضرایب همبستگی، آزمونt ، تحلیل رگرسیون و تحلیل مسیر) استفاده شد. نتایج نشان داد رضایت از زندگی والدین با نشاط اجتماعی فرزندان و ابعاد ‎شادمانی، سلامتی، عزت نفس و کارآمدی آن رابطه‌ای مثبت در سطح معناداری 99 درصد اطمینان دارد. تحلیل مسیر داده‌ها در این تحقیق نشان از مسیر مستقیم دو عامل مورد بررسی رضایت از زندگی والدین و نیز عامل سازگاری مشترک با میزان نشاط اجتماعی فرزندان دارد. در تحلیل مسیر علاوه بر مسیر مستقیم، عامل سازگاری مشترک از طریق رضایت از دوستان و آشنایان مسیر غیرمستقیمی نیز با نشاط اجتماعی دارد. یافته‌های این پژوهش تأکید بر عدم اثرگذاری متغیرهای زمینه‌ای بر نشاط اجتماعی فرزندان دارد که حاکی از اهمیت محیط خانواده در پرورش کودکان و عدم ارتباط آن با ویژگی‌های خود فرزندان است. پیشنهادهای مبتنی بر یافته‌ها شامل برنامه‌های اجتماعی و آموزشی است که به تقویت روابط خانوادگی و ارتقای کیفیت زندگی والدین و فرزندان بینجامد.
 

کلیدواژه‌ها

احساس نشاط

رضایت

نشاط اجتماعی

نوجوانان

والدین

---

مراجع

1. آرگایل، م. (1383). روان‎شناسی شادی. (م. گوهری‌انارکی، ح. طاهرنشاط‌دوست، ح. یالاهنگ، ف. بهرامی، ترجمه). اصفهان: جهاد دانشگاهی اصفهان.
2. پورطالب، ن؛ موسویان‌النجق، ب؛ غنی‎زاده، س؛ و دیلمقانی، شی. (2023). نشاط اجتماعی از دیدگاه روان‌شناسان.فصلنامۀ رفاه اجتماعی، 22(87)، 219-183.

‎20.1001.1.17358191.1401.22.87.6.8

3. جدیدی، م، شمسایی، م، عبداله‌زاده‌بنده‌قرایی، ف؛ و عزیزی‌عقیل‌آبادی، آ. (1393). مطالعۀ کیفی علل وعوامل مؤثر بر شادی و یأس اجتماعی جوانان. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 13(23 )، 46-31. https://sid.ir/paper/357455/fa
4. رضادوست، ک؛ نبوی، ع؛ و صالحی، ن. (1394). بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و روانی بر احساس نشاط (مورد مطالعه : دانش‌آموزان 18- 16 ساله شهر اهواز). جامعه‌شناسی کاربردی، 26(3)، 22-1.
5. طباطبایی‎نسب، م. (1399). بررسی و تحلیل عوامل جامعه‎شناختی مؤثر بر نشاط و شادی. فصلنامۀ رهیافت‌های معین در مطالعات اسلامی،2(3)، 279-249.
6. عشایری، ط؛ و جهان‎پرور، ط. (1402). عوامل مؤثر بر نشاط اجتماعی: فراتحلیل پژوهش‌ها. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 12(1)، 66-31.
7. فرجی، ط؛ و خادمیان، ط. (1392). بررسی نقش رضایت از زندگی بر میزان نشاط اجتماعی. جامعه‌شناسی مطالعات جوانان(SOCIOLOGICAL STUDIES OF YOUTH)، 4(10)، 102-87. . SID. https://sid.ir/paper/170066/fa
8. فلک‎الدین، ز؛ حاجی‎زاده‌میمندی، م؛ موسوی، س.م؛ و کلاته‌ساداتی، ا. (1400). مادران، سرپرستی خانوار و شادکامی خانواده (یک مطالعۀ کیفی در بین زنان سرپرست خانوار شهر یزد). پژوهش‎های راهبردی مسائل اجتماعی، 10(4)، 116-91.
9. ملازاده، ن؛ شعاع‌کاظمی، م؛ و بدره، م. (1400). مطالعۀ رابطه کیفیت ارتباطات زناشویی والدین و شادکامی کودکان. مطالعات زن و خانواده، 9(2)، 192-168.
10. منادی، م. (1385). جامعه‌شناسی خانواده: تحلیل روزمرگی و فضای درون خانواده. تهران: نشر دانژه.
11. نورزهی، ز؛ هراتی، ش؛ چغاز‌گرگیچ، ز؛ و شیخ‌حسینی، م. (1401). بررسی رابطۀ نشاط اجتماعی و مؤلفه‌های آن با سازگاری اجتماعی دانش‎آموزان. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، 5(51)، 266-234.
12. Argyle, M., Martin, M., & Lu, L. (1995). Testing for stress and happiness: The role of social and cognitive factors. Stress and emotion, 15,173-187.
13. Chis, R., Ignat, S., Rad, D., & Macsinga, I. (2022). The Mediation Role of an Individual's and Couple's Psychological Factors, Including Parenting in the Prediction of Relational and Marital Satisfaction. International Journal of Environmental Research Public Health, 19(17),11011.
14. Eysenck, M. W. (2024). Happiness: Facts and myths. Taylor & Francis.
15. Hanafiah, H., Kushariyadi, K., Wakhudin, W., Rukiyanto, B. A., Wardani, I. U., & Ahmad, A. (2024). Character Education's Impact On Student Personality: Curriculum And School Practices Review. At-Ta'dib, 19(1), 51-69.
16. Izzo, F., Baiocco, R., & Pistella, J. (2022). Children’s and Adolescents’ Happiness and Family Functioning: A Systematic Literature Review. International Journal of Environment Research. Public Health,19(24), 16593.

 https://doi.org/10.3390/ijerph192416593

17. kidder, K., & King, A. R. (2022). Preception of parental love as a predictor of children is life Journal Ilmu Perilaku, 6(1), 1-21.

https://doi.org/10.25077/jip.6.1.1-21.2022

18. Li, M., Lan, R., Ma, P., & Gong, H. (2023). The effect of positive parenting on adolescent life satisfaction: the mediating role of parent-adolescent attachment. Frontiers in Psychology, 14, 1183546.

       https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1183546

19. Myers, D. G. (2000). The funds, friends, and faith of happy people. American psychologist, 55(1), 56–67. DOI: 1037//0003-066x.55.1.56.
20. McKeown, K., Pratschke, J., & Haase, T. (2003). Family Well-being: What makes a difference? Study based on a representative sample of parents and children in Ireland. http://hdl.handle.net/10147/287393.
21. Mercader-Rubio, I., Oropesa-Ruiz, N. F., Gutiérrez Ángel, N., & Carrión-Martínez, J. J. (2023). Parental educational practices and life satisfaction: The role of positive affect and agreeableness in adolescents. Psychology Research and Behavior Management, 16,119-131. https://doi.org/10.1177/02614294241292423
22. Mertoglu, M. (2022). A Study on Relations of Academic Achievements and Parental Bonding Patterns of Secondary School Students. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 24-33.
23. Obeldobel, C. A., & Kerns, K. A. (2021). A literature review of gratitude, parent–child relationships, and well-being in children. Developmental Review, 61, 100948. DOI: 10.52634/mier/2018/v8/i1/1418
24. Omer, H., Satran, S., & Driter, O. (2016). Vigilant care: An integrative reformulation regarding parental monitoring. Psychological Review, 123(3), 291-304. DOI: 10.1037/rev0000024.
25. Pivarc, J. (2023). Preconceptions of Happiness and Satisfaction: The Perspective of Children from Czech Primary Schools. Journal on Efficiency and Responsibility in Education and Science, 16(2), 128-139. https://doi.org/10.1177/02614294241292423.
26. Qi, D., & Wu, Y. (2020). Family Income and Children’s Emotional Wellbeing: the Mediational Role of Parents’ Life Satisfaction and Emotional Wellbeing in China. International Journal of Environmental Research and Public Health,  17(20), 7573. https://doi.org/10.3390/ijerph17207573.
27. Sanders, M. R. (1999). Triple P-Positive Parenting Program: Towards an empirically validated multilevel parenting and family support strategy for the prevention of behavior and emotional problems in children. Clinical child and family psychology review, 2, 71-90. DOI: 10.1023/a:1021843613840
28. Sethi, K. (2024). Life Skills Education. Academic Guru Publishing House.
29. Shaunessy-Dedrick, E., & Suldo, S. M. (2025). Gifted, high achieving, and accelerated Learners' mental health through the lens of positive psychology. Gifted Education International, 41(1), 13-31. https://doi.org/10.1177/02614294241292423.
30. Trong Dam, V. A., Do, H. N., Thi Vu, T. B., Vu, K. L., Do, H. M., Thi Nguyen, N. T., ... Ho, R. C. (2023). Associations between parent-child relationship, self-esteem, and resilience with life satisfaction and mental wellbeing of adolescents. Frontiers in Public Health, 11, 1012337.

      https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1012337

31. Verrastro, V., Ritella, G., Saladino, V., Pistella, J., Baiocco, R., & Fontanesi, L. (2020). Personal and Family Correlates to Happiness amongst Italian Children and Pre-adolescents. International journal of emotional education, 12(1), 48-64. 

       https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1251781.pdf

32. Yildirim, A. E. S., Kumaş, O. A., & Yazicioğlu, T. (2025). Social Support, Resilience and Life Satisfaction in Families with Special Needs Children. Journal of Pediatric Nursing, 80, 16-23. Doi: 10.1016/j.pedn.2024.11.001