مطالعۀ تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سبک زندگی سلامت‌محور (مطالعۀ موردی: دانشجویان دانشگاه کاشان)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

محمد گنجی ¹

الهام شفائی مقدم ²

محمد امین حسن‌پور ³

محمد یاسین پورعسکری ⁴

¹ دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

² استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

³ کارشناسی‌ارشد پژوهشگری اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

⁴ کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبائی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2026.98152.1748

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی در شکل‌گیری و جهت‌دهی به سبک زندگی سلامت‌محور با میانجی‌گری سرمایۀ اجتماعی و سرمایۀ فرهنگی در بین دانشجویان دانشگاه کاشان انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق، کلیۀ دانشجویان دانشگاه کاشان (6571 نفر) و حجم نمونه با استفاده از نرم‌افزار سمپل پاور، تعداد ۴۶۰ نفر برآورد گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، مبتنی‌بر پرسشنامۀ محقق‌ساخته است که از طریق اعتبار محتوا (نظرات متخصصان) و سازه، اعتبارسنجی و قابلیت اعتماد ابزار سنجش نیز با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای شبکه‌های اجتماعی مجازی (71/0)، سبک زندگی سلامت‌محور (72/0)، سرمایۀ اجتماعی (70/0) و سرمایۀ فرهنگی (73/0) تأیید گردید. طبق نتایج توصیفی، میانگین استفاده از محتوای تفریحی و علمی – آموزشی در فضای مجازی بیش از سایر محتواهاست و یافته‌های رگرسیون حاکی از آن است که بیشترین توان تبیین‌کنندگی در تغییرات سبک زندگی سلامت‌محور، به‌ترتیب از طریق متغیرهای میانجی سرمایۀ فرهنگی و سرمایۀ اجتماعی است. از طرفی نتایج مدل معالات ساختاری (Amos) ضمن تأیید اکثریت شاخص‌های برازش، نشان می‌دهد که زیست مجازی داخلی با افزایش سرمایۀ اجتماعی و زیست مجازی خارجی با کاهش سرمایۀ اجتماعی با سبک زندگی سلامت‌محور دانشجویان همبسته‌اند. از طرفی زیست مجازی خارجی با افزایش سرمایۀ فرهنگی در جهت افزایش سبک زندگی سلامت‌محور مؤثر است و حال آنکه رابطۀ زیست مجازی داخلی با سرمایۀ فرهنگی معنادار نیست. درنهایت یافته‌ها بیانگر آن است که شبکه‌های اجتماعی مجازی فراتر از یک ابزار ارتباطی، به‌عنوان بستری برای جهت‌دهی و بازتولید سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی عمل کرده و بر اُلگوهای سلامت دانشجویان اثر می‌گذارد.

کلیدواژه‌ها

فضای مجازی

شبکه‌های اجتماعی

سبک زندگی سلامت‌محور

سرمایۀ فرهنگی

سرمایۀ اجتماعی

---