عوامل اجتماعی مؤثر بر ساختار قدرت در خانواده در شهر رشت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

فاطمه قاسم زاده ¹

رضا معصومی راد ²

علی یعقوبی‌ چوبری ³

¹ کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

² استادیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

³ دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی،دانشگاه گیلان، رشت، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2026.94221.1657

چکیده

پژوهش حاضر به روش کمی و با هدف بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر ساختار قدرت در خانواده‌های شهر رشت انجام شده است. داده‌های پژوهش به‌وسیلۀ پرسشنامۀ محقق‌ساخته پس از سنجش اعتبار و پایایی و با حجم نمونۀ 384 نفر از بین خانواده‌های ساکن در مناطق پنج‌گانۀ شهر رشت و با روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای، جمع‌آوری ‌شده است. طبق یافته‌های پژوهش ساختار قدرت در خانواده‌های شهر رشت نه سنتی است و نه مدرن؛ بلکه ترکیبی از این دو – نیمه‌سنتی یا نیمه‌مدرن - است. بین سرمایۀ فرهنگی و سرمایۀ اقتصادی و ساختار قدرت در خانواده همبستگی معنادار وجود دارد و افزایش سرمایۀ فرهنگی و اقتصادی باعث مدرن شدن ساختار قدرت در خانواده می‌شود. بین انسجام و مشارکت اجتماعی و ساختار قدرت در خانواده همبستگی معنادار معکوس وجود دارد. انسجام و مشارکت اجتماعی در خانواده‌هایی که دارای ساختار قدرت سنتی‌اند بیشتر است. بین دینداری و ساختار قدرت در خانواده همبستگی معنادار معکوس وجود دارد. دینداری در خانواده‌هایی که دارای ساختار قدرت سنتی‌اند بیشتر است. براساس نتایج رگرسیون چندگانه، متغیرهای سرمایۀ اجتماعی، سرمایۀ فرهنگی، سرمایۀ اقتصادی و دینداری، توانسته‌اند با ضریب تعیین 22 درصد تغییرات ساختار قدرت در خانواده را تبیین کنند. متغیر سرمایۀ فرهنگی با ضریب استاندارد 14، سرمایۀ اقتصادی 27 درصد و دینداری با ضریب منفی 19 بر تغییرات ساختار قدرت در خانواده مؤثر هستند. بین ارزش‌های فردگرایانه و عرفی با ساختار قدرت مشارکتی و مدرن رابطۀ مستقیم و بین ارزش‌های جمع‌گرایانه و مذهبی با ساختار مردانه و سنتی قدرت در خانواده نیز همبستگی مثبت وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

ساختار قدرت

خانواده

سرمایۀ فرهنگی

سرمایۀ اقتصادی

سرمایۀ اجتماعی

دینداری

رشت

---