بررسی میران رضایت زناشویی زنان روستایی مورد مطالعه: روستای گرماب شهرستان فیروزه

نوع مقاله : پژوهشی -مطالعه موردی

نویسندگان

زهرا کریمی ¹

حسین قدرتی ²

شفیعه قدرتی ³

¹ دانشجوی کارشناسی‌ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

² دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

³ دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2026.89296.1545

چکیده

خانواده واحد اصلی اجتماع است و در نتیجه به توجه ویژه‌ای نیاز دارد، ازاین‌رو می‌بایست از گسترده‌ترین حمایت و یاری‌های ممکن برخوردار باشد تا پذیرای کامل مسئولیت‌های خود در جامعه باشد. در این میان رضایت از زندگی زناشویی از عوامل بسیار مهم در زندگی است. رضایت زناشویی را می‌توان احساس عینی از خشنودی، رضایت و لذت تجربه‌شده توسط زن و شوهر دانست، زمانی که تمام جوانب ازدواجشان را در نظر می‌گیرند. رضایت زناشویی از انطباق بین وضعیتی که مورد انتظار است و وضعیت موجود فرد در روابط زناشویی حاصل می‌شود و درواقع نگرش مثبت و لذت‌بخشی است که زن و شوهر از جنبه‌های مختلف روابط زناشویی خود دارند. هدف از پژوهش حاضر، سنجش میزان تأثیر عوامل اجتماعی اقتصادی در رضایت زناشویی زنان است. جامعۀ آماری زنان متأهل روستای گرماب شهرستان فیروزه است. داده‌ها از طریق پرسشنامۀ استاندارد از زنان 11 تا 45 سالۀ روستای گرماب که سابقۀ ازدواج در سن زیر 18 سالگی را داشتند، با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای با حجم 255 مورد گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رابطۀ متغیرهای سن ازدواج، تحصیلات، تحصیلات همسر، تحصیلات مادر، اعتماد اجتماعی، برابری جنسیتی، جهت‌گیری مذهبی، کیفیت رابطۀ زناشویی و نگرش به اوقات فراغت، با متغیر وابستۀ معنادار و مستقیم، و رابطۀ متغیرهای سن همسر، عدم توافق مالی، تفاوت سنی، طول مدت ازدواج، اختلاف سطح تحصیلات زوجین، شیوۀ حل تعارض استبدادی و دخالت اطرافیان، با رضایت زناشویی معنادار و معکوس است. یافته‌های رگرسیون خطی حاکی از این است که کیفیت رابطۀ زناشویی، نگرش به اوقات فراغت، برابری جنسیتی، جهت‌گیری مذهبی، توافق مالی و طول مدت ازدواج از عواملی هستند که مستقیماً بر میزان رضایت زناشویی زنان تأثیرگذارند. توصیه می‌شود سیاستگذاران برای مدیریت این مسئله به متغیرهای کیفیت روابط زناشویی، برابری جنسیتی و اوقات فراغت توجه ویژه‌ای داشته باشند.
 

کلیدواژه‌ها

ازدواج

رضایت زناشویی

روستایی

گرماب

---

مراجع

1. آزادیان، ع؛ و فتحی، س. (1396). بررسی تأثیر عوامل دموگرافیک در رضایتمندی از زندگی زناشویی زوجین 55-35 سال. مطالعات راهبردی زنان، 19(75)، 135-111.
2. ایمانی‌زاده، ع؛ وعلیپور، س. (1395). تجربۀ زیسته زنان مرند از مشکلات ازدواج زودهنگام. زن و فرهنگ (روان‌شناسی فرهنگی زن)، 8(30)، 46-31.
3. اعظمی، س؛ الهی‌فر، ع؛ دکانی، م؛ و خسروی، م. (1389). مقایسۀ رضایت زناشویی زوجین هر دو شاغل با زوجین تک شاغل با توجه به سلامت عمومی آنان. زن و مطالعات خانواده، 8(3)، 37-27.
4. اسماعیل‌پور، خ. (1392). نقش احساس قدرشناسی و آگاهی از درآمد شوهر در رضایت زناشویی زنان شاغل و خانه‌دار. مطالعات اجتماعی و روان‌شناختی زنان، 37(4)، 134-115.
5. ایمان، م؛ یادعلی‌جمالویی، ز؛ و زهری، م. (1391). بررسی رابطۀ میان سرمایۀ اجتماعی و رضایتمندی زناشویی. علوم اجتماعی دانشگاه ازاد اسلامی-واحد شوشتر، 6(17)، 32-1.
6. اقدامی،ز؛ و حسین‌چاری، م. (1387). تأثیر دشواری کار زنان شاغل و همکاری همسران در امور منزل بر رضایت از روابط زناشویی و اختلال‌های رفتاری فرزندان. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 6(1)، 53-69.
7. بهمنی، م؛ زارعی، ا؛ و فلاح‌چای، ر. (1390). بررسی و مقایسۀ عدالت بین زوجین رضایتمند و دارای تعارض. مشاوره و روان درمانی خانواده، 1(3)، 398-382.
8. بنی‌فاطمه، ح؛ و طاهری‌تیمورلویی، ط. (1388). تعیین عوامل اجتماعی فرهنگی مرتبط با میزان رضایت زناشویی در میان زنان متأهل شهر آذرشهر. مطالعات جامعه‌شناسی، 2(1)، 29-7.
9. بهاری، س. (1386). بررسی میزان رضایت زناشویی ازدواج‌های دانشجویی و عوامل مؤثر بر آن. اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی، 2(4)، 48-27.
10. پورمیدانی، س؛ شفتی، ع؛ و نوری، ا. (1393). رابطۀ سبک زندگی با رضایت زناشویی. خانواده‌پژوهی، 10(39)، 344-331.
11. ترقی‌جاه، ص؛ بهادری خسروشاهی، ج؛ و خانجانی، ز. (1395). پیش‌بینی رضایت زناشویی زنان با ویژگی‌های شخصیتی و دین‌داری آن‌ها. مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 6(2)، 128-107.
12. حسن‌طهرانی، م؛ کاکابرایی، ک؛ و امیری، ح. (1400). تدوین الگوی چهاروجهی مشاورۀ پیش از ازدواج «آگاه» با نگاه بومی و فرهنگی، و بررسی اثربخشی آن بر آگاهی، پذیرش، مسئولیت‌پذیری و سازگاری زناشویی زوجین. فرهنگ مشاوره و رمان درمانی، 46(12)، 51-23.
13. حسین‌پور، م. (1389). اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی در افزایش سازگاری زناشویی زنان متأهل 20-40 سال. مطالعات آموزش و یادگیری، 2(1)، 140-125.
14. جلیلیان، ز. (1375). عوامل اجتماعی مؤثر بر درخواست طلاق در شهر تهران. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، رشتۀ جامعه‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
15. خان‌محمدی، ف؛ و پرتوی، ل. (1396). بررسی رضایت از زندگی زناشویی در میان زوجین دارای سبک‌های سنتی و مدرن و عوامل اجتماعی- فرهنگی مرتبط با آن در شهر میاندوآب. مطالعات جامعه شناسی، 10(1)، 126-109.
16. خدایاری‌فرد، م؛ شهابی، ر؛ و اکبری‌زردخانه، س. (1386). رابطۀ نگرش مذهبی با رضایت‌مندی زناشویی در دانشجویان متأهل. خانواده‌پژوهی، 3(10)، 620-611.
17. خضری، خ؛ و ارجمندسیاهپوش، ا. (1393). مقایسۀ میزان رضایت از زندگی زناشویی زنان شاغل و خانه‌دار و عوامل مؤثر بر آن در شهر ایذه. مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، 24(4)، 105-97.
18. دفتر مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهی. (1400). به نشانی

 https://motaleat.acecr.ac.ir/fa/news/32830

19. رحیمی،ن، قدرتی، ح؛ و قدرتی، ش. (1402). فهم تجربۀ زنان از ازدواج‌های زودهنگام: مطالعه‌ای در شهر تیتکانلو. نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 18(35)، 95-57.
20. رجبی، غ؛ عباسی، ق؛ و شمعونی‌اهوازی، ش. (1394). سبک‌های همسرگزینی (سنتی، آزاد و ترکیبی) و رضایت زناشویی در پرستاران. آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، 1(1)، 88-77.
21. رفیعی‌اصل، ث. (1389). تعیین عوامل اجتماعی- فردی مرتبط با سازگاری زناشویی. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد رشتۀ جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز.
22. ریتزر، ج. (1387). نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر. (م. ثلاثی، ترجمه). تهران: علمی.
23. زنجیری، ن؛ صادقی، ر؛ و محمودیانی، س. (1397). تأثیر الگوهای ازدواج در رضایت زناشویی و تمایل به طلاق در شهر تهران. مطالعات راهبردی زنان، 21(81)، 45-7.
24. صفیاری‌جعفرآباد، ه؛ و زارع، ب. (1394). مطالعۀ رابطه عوامل مؤثر بر میزان رضایت از زندگی زناشویی در بین زنان و مردان متأهل شهر تهران. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 13(1)، 130-111.
25. سامانی‌نژاد، م؛ و گنجی، م. (1390). فرهنگ مشارکت و رضایت زناشویی در بین زنان. فصلنامۀ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 8(26)، 205-175.
26. ساروخانی، ب. (1388). مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده. تهران: انتشارات سروش.
27. سحابی، ج؛ خانی، ا؛ و خانی، س. (1392). الگوهای ازدواج وارتباط آن با رضایت زناشویی؛ مورد مطالعه دانشجویان همسردار دانشگاه ازاد اسلامی واحد سنندج. مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 4(12)، 112-77.
28. سفیری، خ؛ و میرزامحمودی، م. (1385). اعتماد به همسر: مطالعه موردی، زنان شهر تهران. مطالعات اجتماعی ایران، 1(1)، 157-125.
29. سلیمانی، ع؛ فتحی‌آشتیانی، ع؛ و میرزایی، ح. (1396). مقایسۀ رضایت زناشویی در زنان با توجه به روابط قبل از ازدواج. خانواده‌پژوهی، 13(51)، 374-361.
30. شجاعی‌زند، ع.ر. (1380). دین، جامعه و عرفی شدن. جستارهایی در جامعه‌شناسی دین. چاپ اول. تهران: نشر مرکز.
31. شجاعی، ف؛ جزایری، ر؛ احمدی، ا؛ و فاتحی‌زاده، م. (1398). بررسی سازگاری زناشویی و عملکرد ازدواج بر اساس میزان تفاوت سطح تحصیلی در زوجین. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 10(38)، 134-111.
32. شهرویی، ش؛ کاظمیان‌مقدم، ک؛ خلفی، ع؛ و مهرابی‌زاده‌هنرمند، م. (1402). ارتباط صمیمیت زناشویی و رضایت از زندگی با میانجی‌گری عشق، سازگاری زوجی و رضایت زناشویی در کارکنان. دست‌آوردهای روان‌شناختی، 30(2)، 58-37.
33. شهریاری، م؛ و باقری، م. (1402). تجربۀ زیستۀ کودک- زنان ازدواج کرده در حوزۀ هنجارهای اجتماعی و ازدواج زودهنگام. مطالعات زن و خانواده، 11(2)، 157-124.
34. فرحبخش، ک؛ کلانترکوشه، م؛ و جواهری‌محمدی، م. (1394). مقایسۀ رضایت زناشویی در زوجین با همسرگزینی سنتی و غیرسنتی در شهر تهران. مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 5(2)، 142-123.
35. قدرتی، ح؛ بوستانی، د؛ قدرتی، ا؛ و کلالی، ا. (1392). بررسی رابطۀ برابری جنسیتی در خانواده و باروری زنان مطالعه موردی: زنان متأهل 20 تا 40 ساله شهر سبزوار. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 11(3)، 91-75.
36. قلی‌زاده، آ؛ و اسماعیلیان‌اردستانی، ز. (1393). نقش مؤلفه‌های سرمایۀ اجتماعی بر رضایت زناشویی دانشجویان متأهل. دانش و پزوهش در روان‌شناسی کاربردی، 15(56)، 46-37.
37. کنعانی، م. (1385). پیوند سنت و نوسازی در افزایش سن ازدواج: نمونه ایرانیان ترکمن. نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 1(1)، 126-104.
38. گیدنز، ب؛ و آنتونی، ک. (1377). جامعه‌شناسی. (ح. چاوشیان، ترجمه). تهران: نشر نی.
39. گیدنز، آ. (1387). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید. (ن. موفقیان، ترجمه). تهران: نشر نی.
40. مجدی، ع.ا؛ کرمانی، م؛ برادران‌کاشانی، ز؛ و خدمتی‌بقمچ، ف. (1402). تجربۀ زیستۀ زنان از پدیدة ازدواج زودهنگام: یک بررسی کیفی. خانواده‌پژوهشی، 9(74)، 215-197.
41. منادی، م. (1383). تأثیر تصورات و تعاریف مشابه زوجین در رضایت از زندگی زناشویی از دیدگاه زنان. مطالعات اجتماعی – روان‌شناختی زنان، 2(1)، 21-5.
42. مهدوی، ص؛ و نسیمی، م. (1388). بررسی جامعه‌شناختی رضایت زنان از مناسبات زناشویی. پژوهش‌نامه علوم اجتماعی آزاد گرمسار، 2(3)، 26-5.
43. یزدانی، ک؛ و علمی، م. (1392). بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با سازگاری زناشویی در بین معلمان متأهل مدارس راهنمایی شهر مرند. مطالعات جامعه‌شناسی، 3(3)، 75-57.
44. Zainah, A.Z., Nasir, S.H., & Ruzy, M. Y. (2012). Effects of demographic variables on marital satisfaction. Asian Social Science, Bangi, Malayasia, 8(9), 46-49.
45. Wendorf, C.A., Lucas, T., Imamoglu, E.O., Weisfeld, C.C., & Weisfeld, G. E. (2011). Satisfaction across three cultures: Dose the number of children have an impact after accounting for other marital demographics? Journal of Cross-Cultural Psychology، 42(3), 340-354.
46. Lambert, N., & Dollahite, D. (2006). “How Religiosity helps couples prevent, Resolve، and overcome marital conflict”. Family Relations, 55(4), 439-449.
47. Guo, B., & Huang, J. (2005). Marital and sexual satisfaction in Chinese families: Exploring the moderating effects. Journal of sex and Marital Therapy، 31(1), 21-29.
48. Rosen Grandon, J. R., Mayers, J. E., & Hattie, J. A. (2004). The relationship between marital charcteristics، marital interaction prosses and marital satisfaction. Journal of Counseling and Development, 82(1), 58-68.
49. Vaijayanthimala, K. B., & Bharati, P. (2004). Socio-Economic heterogomy and marital satisfaction. Journal of Human Ecology, 15(1), 9-11.
50. Weisfeld, G. E., Russel, R.H., Weisfeld, C.C., & Wells, P. A. (1992). Correlates of satisfaction in British marriage. Ethology and Sociobiology, 13(2), 125-145.
51. Madaniana, L., & Shafeq, S. M. (2013). Marital satisfaction and demographic traits in an emigrant sample: Rasch Analysis. Social and Behavioral Sciences, 107, 96-103.