مطالعه کیفی تجربه‌های چندوجهی مردان خانه‌دار و زنان شاغل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دکتر محمّد عبّاس زاده ¹

حدیث حامدی ²

علی بوداقی ³

¹ استاد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، مدیر گروه پژوهشی جامعه شناسی شهر و روستا، دانشگاه تبریز، تبریز،

² دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

³ استادیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2025.93280.1638

چکیده

هدف پژوهش حاضر مطالعه تجربه زیسته مردان خانه‌دار زنان شاغل با رویکرد پدارشناسی بوده است. بـه ایـن منظـور بـا 5 نفـر از زنـان شاغل و 7 نفر از مردان خانه‌دار مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته انجام گرفت و بعد از تحلیـل محتـوای کیفـی مصاحبه‌هـا، مفاهیم و مضامین استخراج شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، در خصوص تجربه زنان از ایفای نقش‌های شغلی 23 مفهوم، 8 مقوله فرعی و 1 مقوله اصلی تحت عنوان «سمفونی دشوار حیات در گذرگاه‌های وجودی» و در قالب مقولات «نیازهای اقتصادی»، «توانمندی»، «مشکلات جسمانی»، «نگرانی و آرزوها»، «فشارهای خانوادگی»، «اختلافات خانوادگی و شغلی» «اشتغال عامل ارتقای جایگاه خانوادگی و اجتماعی» و «تعارض سه‌گانه: وظیفه شغلی- مادر- کارهای خانگی»؛ در ارتباط با تجربه مردان خانه‌دار از ایفای نقش‌های خانه‌داری در مجموع 30 مفهوم، 11 مقوله فرعی و 1 مقوله اصلی با عنوان «قفس هویتی: تناقضات و چالش‌های مردان» در قالب مقولات «تلاش برای پدر خوب بودن»، «حضور پرثمر در منزل»، «تقسیم کار در خانواده»، «محدودیت‌های استقلال اقتصادی»، «کاهش استقلال فکری»، «تضعیف هویت اجتماعی»، «درماندگی»، «انعطاف‌ناپذیری رفتاری»، «طرد اجتماعی مردان خانه‌دار»، «محدودیت روابط اجتماعی» و «انزواطلبی» استخراج شد.

کلیدواژه‌ها

مردان خانه‌دار

زنان شاغل

تعارض سه‌گانه

فشارهای خانوادگی

تقسیم کار در خانواده

---