رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ابزاری برای مدیریت هوشمند مصرف برق:ارائۀ یک مدل مفهومی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

احمد شجاعی ارزنه ئی ¹

محمد همتی ²

علی اکبر امین بیدختی ³

¹ دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

² دانشیار گروه مدیریت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

³ استاد گروه مدیریت آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2025.93819.1646

چکیده

تغییر رویکرد جهانی به سوی مصرف هوشمندانه موضوعی جدید و جدی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک مدل مفهومی مدیریت هوشمند مصرف برق مبتنی بر رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان در این تحقیق شامل 14 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی بودند که با تلفیقی از روشهای نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از ابزار مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بهره‌گیری شد. براساس یافته‌های تحقیق، مدل مدیریت هوشمند مصرف برق مبتنی بر رسانه و شبکه‌های اجتماعی در چهار دسته به شرح ذیل شناسایی گردید: عوامل علّی مؤثر بر دستیابی به انطباق رفتاری گسترده و پایدار در جهت مصرف هوشمند برق از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نظیر قابلیت‌های رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، عوامل شناختی- فرهنگی، عوامل انگیزشی، توسعۀ فناوری‌های هوشمند و غیره؛ مؤلفه‌های دستیابی به انطباق رفتاری گسترده و پایدار در جهت مصرف هوشمند برق از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در چهار بعد رفتاری، رسانه‌ای و ارتباطی، گستردگی و شمولیت، فناوری و زیرساختی، اجتماعی و فرهنگی؛ راهبردهای مدیریت هوشمند مصرف برق با استفاده از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در انواع مختلف اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی، ترغیب و تغییر رفتار، مشارکت و تعامل، پایش و ارزیابی؛ و در نهایت پیامدهای مدیریت هوشمند مصرف برق با استفاده از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی اعم از پیامدهای رفتاری و زیست‌‌محیطی نظیر افزایش نگرش مسئولانه و پایدار، رفتار مصرفی هوشمند، و غیره. نتایج این پژوهش می‌تواند به سیاستگذاری های لازم در راستای مدیریت هوشمند مصرف برق با استفاده از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی کمک مؤثری نماید.
 
 

کلیدواژه‌ها

مدل مفهومی

مدیریت هوشمند مصرف برق

رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی

تحلیل مضمون

---

مراجع

1. ابراهیمی‌درچه، ز؛ حجازی، س. ن؛ و چیت‌‌ساز، م .ع. (1401). بررسی‌ نقش فضای مجازی در شکل‌گیری فرهنگ جدید ارتباطی و هویت اجتماعی. فصلنامۀعلوم اجتماعی، 16(4)، 23-38.
2. اصالتی، م .ع؛ و مجیدی‌قهرودی، ن. (1397). وابستگی و خشنودی، رویکردی جدید بر نظریه‌های تأثیر رسانه. روزنامه‌نگاری الکترونیک، 3(2)، 7-32.
3. حدادی، ح. س؛ شکوری‌گنجوی، ح؛ کاظمی، ع؛ و دهناد، آ. (1394). ارائۀ مدلی جدید برای مدیریت هوشمند مصرف برق تجهیزات بیمارستانی با استفاده از رویکرد برنامه‌ریزی آرمانی. پژوهش‌های مدیریت راهبردی، 21(59)، 15-35.
4. ذکایی، م. س. (1392). فراغت، مصرف و جامعه: گفتارهایی انتقادی. تهران: مؤسسه تیسا ساغر مهر.
5. شاهین، آ. (1393). مدیریت انرژی. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.
6. شفیع‌زاده، م. ع؛ امینی، ف؛ صابرفتاحی، ل؛ توانپور، م؛ سلیمانپور، پ؛ فرمد، م؛ ... و خودی، م. (1397). ترازنامۀ انرژی 1395. وزارت نیرو: معاونت امور برق و انرژی، دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد کلان برق و انرژی.
7. عقیلی، س. و؛ و قاسم‌زاده عراقی، م. (1394). رسانه‌های اجتماعی؛ چیستی، کارکردها و چالش‌ها. مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، 8 (1(پیاپی 29))، 21-36.
8. قاسمی، ح. (1398). مرجع پژوهش (ویرایش شانزدهم). تهران: مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور.
9. قوسینی، س. (1402). مدیریت هوشمند مصرف و رضایت‌مندی مشترکین با رویکرد مبتنی بر هوش مصنوعی، سیزدهمین کنفرانس شبکه‌های هوشمند انرژی، تهران.
10. محمدی‌فر، ی؛ و پورجمشیدی، ح. (1400). پیشایندهای توسعۀ رفتار مصرف هوشمندانه. مطالعات رفتار مصرف‌کننده، 8 (1)، 158-173.
11. منظور، د؛ و سیدحسین‌زاده یزدی، س. (1398). بازنگری در سیاست‌های مدیریت مصرف برق از منظر اقتصاد رفتاری. پژوهش‌های سیاستگذاری و برنامه‌ریزی انرژی، 5(17)، 219-263.
12. یاوری، و؛ و زاهدی، ش. ا. (1392). طراحی مدل مفهومی مدیریت عملکرد سازمانی برای سازمان‌های دولتی و غیرانتفاعی. اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 7(1)، 79-122.
13. نوربخش، س. م؛ فیروزی، ا؛ و فلقی، ح. (1401). مدیریت هوشمند مصرف برق روشنایی معابر شهری با استفاده از اینترنت اشیاء، دهمین کنفرانس منطقه‌ای سیرد، تهران.

 

14. Abrahamse, W., Steg, L., Vlek, C., & Rothengatter, T. (2005). A review of intervention studies aimed at household energy conservation. Journal of Environmental Psychology, 25(3), 273–291.
15. Islam, K. M. B., Das, S., & Mitra, A. (2023). The Role of Social Media in Promoting Sustainable Consumption and Production: An Analysis of User-Generated Content and Influencer. DOI: 10. 6084/m9.figshare. 24151794.v2
16. Mischos, S., Dalagdi, E., & Vrakas, D. (2023). Intelligent energy management systems: a review. Artificial Intelligence Review, 56, 11635–11674.
17. PowerFlex Co. (n.d.). What is intelligent energy management? Available from https://www.powerflex.com.
18. Xinjian, W., Yihao, D., Qiang, D., Shuai, S., & Zhixiao, C. (2025). Impact of digital divide on household consumption: Role of mental health and happiness, International Review of Economics & Finance, 99, Article 104027. DOI: 10.1016/j.iref.2025.104027.