واکاوی نقش اخلاق کاری اسلامی بر قصد کارآفرینی اجتماعی به لحاظ نقش میانجی مثبت‌اندیشی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

مسلم سلیمان پور ¹

مهدیه سرحدی ²

رضا نوروزی‌اجیرلو ¹

¹ استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

² مربی گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی،دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2024.89007.1535

چکیده

کارآفرینی اجتماعی یک موضوع تحقیقاتی در حال رشد است که اخیراً موردتوجه بسیاری قرارگرفته است. تفکر مثبت، کارآفرینان اجتماعی را قادر می‌سازد تا تمرکز بلندمدت و هدف‌محور خود را در پرداختن به مسائل اجتماعی حفظ کنند؛ امری که بایستی توأم با رعایت مسیر اخلاقی باشد تا به توسعۀ جوامع منجر شود. این مطالعه به بررسی تأثیر اخلاق کاری اسلامی و مثبت‌اندیشی بر قصد کارآفرینی اجتماعی افراد می‌پردازد. در این پژوهش که به‌عنوان پژوهش‌ کاربردی و توصیفی از نوع همبستگی طبقه‌بندی‌شده است از پرسشنامه برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده گردید. جمع‌آوری داده‌ها به شکل میدانی انجام گرفت. جامعۀ آماری پژوهش را مدیران و کارشناسان حوزۀ کارآفرینی اجتماعی از ده منطقۀ شهرداری شهر تبریز در سال 1403-1402 تشکیل داده‌اند. در این پژوهش از چارچوب کلی سؤالات پرسش‌نامۀ اخلاق کاری اسلامی علی و الکاظمی، پرسشنامۀ کارآفرینی اجتماعی دهقانی و همکاران و پرسشنامۀ مثبت‌اندیشی اینگرام و وینسکی استفاده شده است. روایی صوری پرسشنامه توسط پنج تن از متخصصان حوزۀ کارآفرینی اجتماعی مورد ارزیابی قرار گرفته است. پرسشنامه‌ها به‌صورت الکترونیکی توزیع شد و از تعداد 120 پرسشنامۀ ارسال‌شده در نهایت تعداد 100 مورد به‌صورت کامل بررسی شد و مورد تحلیل قرار گرفت. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با نرم‌افزارSPSS23  و شیوۀ مدل‌سازی معادلات ساختاری (نرم‌افزارPLS SMART) انجام شد و نتایج برای آزمون مدل و بررسی فرضیه‌ها مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد ارتباط مستقیم و معناداری بین مؤلفه‌های اخلاق کاری اسلامی با قصد کارآفرینی اجتماعی در ابعاد در سطح معناداری 001/0 وجود دارد (402/0=B). همچنین تأثیر مثبت متغیر میانجی مثبت‌اندیشی بر قصد کارآفرینی اجتماعی (527/0=B) قابل‌توجه و اثر قوی‌تری داشته است. اخلاق کاری اسلامی نشان می‌دهد که ابزار قوی برای تقویت مثبت‌اندیشی است (781/0=B). این مطالعه بر اهمیت پیاده‌سازی اخلاق کاری اسلامی و رویکرد مثبت‌اندیشی برای تضمین نوآوری، تعامل اجرایی، پایداری، مدیریت ریسک و همچنین اقدام پیشگیرانه تأکید دارد.
 
 

کلیدواژه‌ها

اخلاق کاری اسلامی

کارآفرینی اجتماعی

مثبت‌اندیشی

قصد کارآفرینی

---

مراجع

1. بهاری­فر، ع؛ جواهری­کامل، م؛ و احمدی، س. ع. الف. (1390). رفتار اخلاقی و رفتار شهروندی سازمانی: تأثیر ارزش‌های اخلاقی، عدالت و تعهد سازمانی.پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 1(1)، 23-42.‎
2. پاشایی، س؛ و گل‌محمدی، ح. (1402). بررسی تأثیر مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک بر قابلیت‌های‌ نوآوری اماکن ورزشی: نقش تعدیل-گری کوید-19.مطالعات بازاریابی ورزشی، 4(3)، 108-128.‎
3. دشتی، م. ( 1386). امام علی (علیه السلام) و اخلاق اسلامی. تهران: انتشارات میراث ماندگار.
4. دهقانی­سلطانی، م؛ سلیمانی‌دامنه، ر؛ و حدادی، س. (1401). نقش گرایش به کارآفرینی اجتماعی در توسعۀ بازارگرایی و هم‌آفرینی ارزش. نشریۀ علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین‌المللی، 5(3)، 115-135.
5. ظهیری، م؛ و تورانی، س. (1387). ارائۀ الگوی راه‌اندازی مراکز کارآفرینی در دانشگاه‌های علوم پزشکی.فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 14(1)، 1-18.‎

6. Ahmad, S., Rofie, M. K., & Salim, S. (2016). Rewards and commitment in social development: equipping modern Muslim communities with knowledge on Islamic work ethics towards better living conditions. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(1 S1), 395-400.
7. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
8. Akhmadi, A., Hendryadi., Suryani., Sumail, L.O., & Pujiwati, A. (2023). Islamic work ethics and employees’ prosocial voice behavior: The multi-role of organizational identification. Cogent Social Sciences, 9(1), 1-13.

https://doi.org/10.1080/23311886.2023.2174064Page 2 of 13

9. Ali, A. J., & Al‐Kazemi, A. A. (2007). Islamic work ethic in Kuwait. Cross cultural management: An international Journal, 14(2), 93-104.
10. Amaliasita, M. (2023). Islamic Work Ethic and Employee Performance: The Role of Job Satisfaction as a Mediator. International Journal of Islamic Business Ethics, 8 (2), 83-93. http://dx.doi.org/10.30659/ijibe.8.2.83-93
11. Amofah, S. (2021). Indigenous Women Social Entrepreneurship; Poverty Alleviation Tool Used by Development NGOs in Ghana. Athens Journal of Social Sciences, 8(2), 151-168. https://www.athensjournals.gr/social/2021-02SOC.pdf#page=77
12. Anderson, A. R., & Jack, S. L. (2002). The articulation of social capital in entrepreneurial networks: a glue or a lubricant?. Entrepreneurship & regional development, 14(3), 1-45.
13. Aulia, R., & Widyana, R. (2022). Positive thinking training in reducing stress for people with hypertension. Insight: Jurnal Ilmiah Psikologi, 24(1), 139-151.
14. Austin, J., Stevenson, H., & Wei–Skillern, J. (2006). Social and commercial entrepreneurship: same, different, or both?. Entrepreneurship theory and practice, 30(1), 1-22.
15. Bento, P.T., Jacquinet, M., & Albuquerque, R. (2018). How Social Entrepreneurship Promotes Sustainable Development: With Some Examples from Developed and Developing Countries. New Paths of Entrepreneurship Development. Studies on Entrepreneurship, Structural Change and Industrial Dynamics. Springer, Cham, 283-297.
16. Besharov, M. (2019). Christian Seelos and Johanna Mair: Innovation and Scaling for Impact: How Effective Social Enterprises Do It. Administrative Science Quarterly, 64(2), NP19-NP21.
17. Busenan, E.F. (2023). The Relationship between Human Capital and Public Services Performance: The Role of Islamic Work Ethics as a Mediating Variable A Case Study of Public Sector Organizations of Bahrain. Technium Social Sciences Journal, 45(1), 481-488.
18. Choi, J., Kim, K., Marjerison, R., Jeong, B. G., Lee, S., & Vaccaro, V. (2024). The effects of morality and positivity on social entrepreneurial intention. Journal of Social Entrepreneurship, 15(1), 161-181.
19. Estrada Alava, J., & Rivera Vallejo, G.A. (2018). Reflection about Social Entrepreneurship in a Rural Area of the Municipality of Pasto (Reflexión en Torno al Emprendimiento Social en una Zona Rural del Municipio de Pasto). Innovation Educator: Courses, 32(1), 68-80
20. Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American psychologist, 56(3), 1-15.
21. Haeffele, S., Hobson, A., & Storr, V. H. (2020). Coming back from COVID-19: Lessons in entrepreneurship from disaster recovery research, mercatus center at george mason university, Special Edition Policy Brief, 1-7.
22. Haines, R., Street, M. D., & Haines, D. (2008). The influence of perceived importance of an ethical issue on moral judgment, moral obligation, and moral intent, Springer, Journal of business ethics, 81(1), 387-399. DOI 10.1007/s10551-007-9502-5
23. Helfario, H (2023). Analysis of Collective Social Entrepreneurship and Business Ethics Challenges in Group Alms Giving with SWOT Method. Scientia, 2(1),
    312-316.
24. Hockerts, K. (2015). The social entrepreneurial antecedents scale (SEAS): A validation study. Social Enterprise Journal, 11(3), 260-280.
25. Hockerts, K. (2017). Determinants of social entrepreneurial intentions. Entrepreneurship theory and practice, 41(1), 1-26.
26. Hossain, M. U., & Asheq, A. A. (2020). Do leadership orientation and proactive personality influence social entrepreneurial intention?. International Journal of Management and Enterprise Development, 19(2), 109-125.
27. Ingram, R. E., & Wisnicki, K. S. (1988). Assessment of positive automatic cognition. Journal of consulting and clinical psychology, 56(6), 898.
28. Kashina, M., & Utkina N. Yu. (2015). Social Entrepreneurship as the 'Relevant' Business for Women. Administrative Consulting, 8(1),128-134.
29. Kazemi, M., Gharibi, M., Rezazadeh, S.M., & Mosammam, H.M. (2016). Investigation of The Impacts of Social Capital on Organizational Entrepreneurship in Tehran Municipality. Makara Hubs-Asia, 20, 26-36.
30. Li, X., Abbas, J., Dongling, W., Baig, N. U. A., & Zhang, R. (2022). From cultural tourism to social entrepreneurship: Role of social value creation for environmental sustainability. Frontiers in Psychology, 13(1), 1-16.
31. Rodríguez, A. L. (2023). Analysis of associative entrepreneurship as a territorial strategy in the municipality of Mesetas, Meta. Management (Montevideo), 15(1),
    1-10.
32. Suud, F., & Na’imah, T. (2023). The effect of positive thinking training on academic stress of Muslim students in thesis writing: a quasi-experimental study. International Journal of Adolescence and Youth, 28(1), 564-575.
33. Mair, J., & Noboa, E. (2006). Social entrepreneurship: How intentions to create a social venture are formed. In Social entrepreneurship(pp. 121-135). London: Palgrave Macmillan UK.
34. Melhe, M. A., Salah, B. M., & Hayajneh, S. (2021). Impact of training on positive thinking for improving psychological hardiness and reducing academic stresses among academically-late students. Educational Sciences: Theory & Practice, 21(4), 155–164
35. Miller, T. L., Wesley, c.l., & Williams, D. (2012). “Educating the Minds of Caring Hearts: Comparing the Views of Practitioners and Educators on the Importance of Social Entrepreneurship Competencies.” Academy of Management Learning & Education, 11 (3), 349–370.
36. Mk, A., & Selma, N.M. (2022). Disruptive thinking in social entrepreneurship: Challenges and effectiveness. African Journal of Business Management, 16(4), 82-89.
37. Montero Ferreira, M.A., Jaimes Márquez, M.C., & Toloza Martínez, C.E. (2024). Entrepreneurship in venezuelan migrants settled in the municipality of Cúcuta. FACE: Revista de la Facultad de Ciencias Económicas y Empresariales, 24(4), 100-110.
38. Osiri, J. K., Kungu, K., & Dilbeck, M. (2019). Predictors of entrepreneurial intentions and social entrepreneurial intentions: a look at proactive personality, self-efficacy and creativity. Journal of Business Diversity, 19(1), 42-52.
39. Popkova, E. G., & Sergi, B. S. (2021). Dataset modelling of the financial risk management of social entrepreneurship in emerging economies. Risks, 9(12), 1-20.

 

40. Qasim, M., Irshad, M., Majeed, M., & Rizvi, S. T. H. (2022). Examining impact of islamic work ethic on task performance: mediating effect of psychological capital and a moderating role of ethical leadership. Journal of Business Ethics, 180(1), 283-295.
41. Robinson, J., Hockerts, K., & Mair, J. (2006). Social Entrepreneurship. Palgrave Macmillan.
42. Saebi, T., Foss, N. J., & Linder, S. (2019). Social entrepreneurship research: Past achievements and future promises. Journal of management, 45(1), 70-95.
43. Safran, B., & Özdemirci, A. (2020). The Dark or Bright Side of Entrepreneurs' Social Capital: Effects on Creativity and Innovation. Business Management and Strategy, 11(1), 17-39.
44. Salamzadeh, A., Azimi, M. A., & Kirby, D. A. (2013). Social entrepreneurship education in higher education: insights from a developing country. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 20(1), 17-34.
45. Saqib, M., Rafiq, N., & Asadullah, M.N. (2022). Mediating Effect of Intrinsic Motivation on the relationship between Islamic Work Ethics and Job Performance. Journal of Islamic Business and Management (JIBM),12(1), 111-124.
46. Sarstedt, M., Ringle, C. M., & Hair, J. F. (2021). Partial least squares structural equation modeling. In Handbook of market research(pp. 587-632). Cham: Springer International Publishing.
47. Sunarni, S. (2023). The Effect of Environmental Sustainability Factors, Funding Models, and Risk Management on Social Entrepreneurship Success: A Case Study on CV. Pangalusna Sukabumi. West Science Journal Economic and Entrepreneurship, 1(3), 120-128.
48. Talatapeh, M. B. B., & Nikzad, H. (2016). The relationship between Islamic management and social entrepreneurship with the role of Islamic work ethic mediation. Research Journal of Management Reviews. 2(6), 313-317.
49. Tan, L. P., Le, A. N. H., & Xuan, L. P. (2020). A systematic literature review on social entrepreneurial intention. Journal of Social Entrepreneurship, 11(3), 1-16.
50. Urban, B., & Kujinga, L. (2017). The institutional environment and social entrepreneurship intentions. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 23(4), 638-655.