پدیدارشناسی بازدارنده ‏ها و شتاب ‎دهنده‎ های ازدواج دانشجویان دختر دانشگاه فردوسی مشهد: گذار از سنت به مدرنیته

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

محمود سعیدی رضوانی ¹

فاطمه غلامی ²

¹ فردوسی مشهد

² کارشناس ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد

10.22067/social.2026.90507.1574

چکیده

افزایش سن ازدواج جوانان به‎ویژه دختران، از ویژگی‎های بارز جامعه کنونی ایران است؛ که به‎رغم انجام مطالعه‎هایی در این خصوص، ضرورت بررسی همه‎جانبه‌تر در این زمینه انکارناپذیر است. ازاین‎رو مطالعه حاضر، به‎منظور واکاوی عوامل دخیل در وقوع ازدواج دانشجویان دختر دانشگاه فردوسی مشهد و انگارۀ آنان نسبت به سبک ازدواج انجام پذیرفت. روش پژوهش، پدیدارشناسی و نوع نمونه‎گیری «موردی معمولی» لحاظ شد و باتوجه‎به معیار اشباع داده‎ها و تکرار اطلاعات، با 34 دانشجوی دختر مجرد در مقطع کارشناسی، مصاحبه نیمه‏ساختاریافته انجام گرفت. پس از انجام مصاحبه ‏ها، کاوش در تجارب زیسته دانشجویان و تجزیه‎ و تحلیل اطلاعات، یافته‎های پژوهش در قالب 1794 مفهوم و 90 مقوله طبقه‎بندی شد و درنهایت، مقوله‏ های تدوین‎شده، تحت لوای 22 مضمون و 3 محور جای گرفتند. بدین‎صورت که ده مضمون واپس‎زنی فرهنگ بومی، کمال‌گرایی، عدم‎آمادگی، خانواده‎های نا‎همراه، خانواده‎های سنگ‎انداز، فرازونشیب‎های خواستگارگزینی، خواستگاری‌های نافرجام، تصور کاهش کیس مناسب، یادگیری اجتماعی منفی و رواج روابط آزاد، به‎عنوان بازدارنده ‏های ازدواج شناسایی شدند. پنج مضمون اقتضامندی، واقع‏ بینی، بلوغ روانی، نیازباوری و پیش‎برندگی اجتماعی نیز، به‎عنوان شتاب‎دهنده‎های ازدواج معرفی شدند. در محور سبک ازدواج نیز، مضامین سنت‎گریزی، مدرن‎پناهی و والدین همراه در سبک ازدواج مدرن جای گرفتند و سنت‎گزینی، شرع‎پذیری، عاقبت ‏اندیشی و حرمت والدین نیز، به‎عنوان مضامین سبک ازدواج سنتی شناخته شدند.

کلیدواژه‌ها

بازدارنده‎های ازدواج

شتاب‎دهنده‎های ازدواج

سن ازدواج دختران

ازدواج سنتی

ازدواج مدرن

---