مرور سیستماتیک؛ استراتژی های کارآفرینان مهاجر برای دست یابی به موفقیت اقتصادی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی- مروری

نویسندگان

ندا عیدگاهیان کاسب ¹

حسین اکبری ¹

محسن نوغانی ¹

مهدی کرمانی ²

¹ گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2026.95808.1695

چکیده

این مقاله با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند و بر اساس دستورالعمل پریسما، تحولات پژوهش در حوزه کارآفرینی مهاجران را با هدف شناسایی استراتژی‌هایِ دست یابی به موفقیت اقتصادی در جامعه میزبان در دو پایگاه دادۀ وب آف ساینس و اسکپوس بررسی می کند. یافته‌ها نشان می‌دهند مجموعه‌ای متشکل از استراتژی‌ها و راهبردهای عملیاتی، هستۀ اصلی ۴۵ مطالعۀ منتخب طی سال‌های 2021 تا آوریل 2025 را تشکیل می‌دهند. استراتژی ها به سه دستۀ محوری، کارآفرینی قومی و کارآفرینی فراملی و عامل محور یا مشترک تقسیم می شود. کارآفرینی قومی، نوعی کارآفرینی مهاجران در کشورهای میزبان است که با پیشینه قومی مشترک انجام می شود. سازوکارحمایتیِ قومی در مقصد، به واسطۀ هویت مشترک و اعتماد اجتماعی شکل می گیرد که در قالب خوشه‌های صنعتی متراکم و شبکه‌های خویشاوندی و دوستی تقویت می‌شود. استراتژی‌های کلانِ آن شامل: افزایش مشارکت اجتماعی قومی، بهره‌گیری از سرمایه فرهنگی، حفظ ارزش‌های قومی، انتخاب مکان در محلات قومی و استقرار در خوشه‌های متراکم است. کارآفرینی فراملی، شامل شبکۀ دیاسپورایی است که فراتر از مرزها با حضور همزمان در چند فضا به‌ عنوان یک برتری ساختاری و عملیاتی شناخته می شود. استراتژی های کلان آن شامل: بهره مندی از سرمایه‌های پیشامهاجرتی مهاجران و استفاده از شبکه دیاسپورا از طریق جذب و انتقال سرمایه ها و مهارت ها و شبکه سازی چندلایه برای برون رفت از شبکه قومی هستند. استراتژی‌های عامل محور و مشترک شامل: توانمندسازی فردی در مهارت‌های نرم و سخت، برندسازی، انتخاب مقصدهای مهاجرتی با سیاست‌های باز، تنوع‌بخشی محصولات و استفاده از فرصت‌های پیش‌بینی‌نشده است.

کلیدواژه‌ها

مهاجرت

کارآفرینی قومی

کارآفرینی فراملی

موفقیت اقتصادی

استراتژی

---