روش پدیدارشناسی در پژوهش های علوم انسانی و اجتماعی( اجرا و پیاده سازی )

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

نسرین عربی ¹

غلامرضا حسنی درمیان ²

علی اکبر مجدی ³

حسین اکبری ⁴

¹ دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادتوسعه ،گروه علوم اجتماعی ،دانشکده ادبیات وعلوم انسانی ،دانشگاه فردوسی مشهد

² دانشیار علوم جمعیتی -گروه علوم اجتماعی -دانشکده ادبیات وعلوم انسانی -دانشگاه فردوسی مشهد-مشهد

³ دانشیار جامعه شناسی توسعه اقتصادی، گروه علوم اجتماعی ،دانشکده ادبیات وعلوم انسانی ،دانشگاه فردوسی مشهد-مشهد

⁴ دانشیار جامعه شناسی ، گروه علوم اجتماعی ،دانشکده ادبیات وعلوم انسانی ،دانشگاه فردوسی مشهد-مشهد

https://doi.org/10.22067/social.2026.97030.1717

چکیده

استفاده از روش های کیفی به طور کلی و استفاده از روشِ پدیدارشناسی به طور خاص، با هدف اصلیِ بررسی عمیق و دقیق چالش های مربوط به حوزه های علوم انسانی و مسائل اجتماعی در ابعاد گوناگون، با رشد روزافزون مواجه است. ما بر اساس مرور سیستماتیک 180مقاله که از روش پدیدارشناسی استفاده کرده اند متوجه شدیم که سیاست های روشی ناظر بر تحقیقات پدیدارشناسی، عمدتاً مبهم و ناقص هستند و بیشتر بر تعریف و توصیف فلسفی این روش کیفی متمرکز هستند و فرآیند عملیاتی سازی و پیاده سازی این روش در اغلب آنها مورد غفلت یا بی توجهی قرار گرفته است. همچنین در اکثر آنها مشخص نشده است که از کدام نوع پدیدارشناسی استفاده شده است. یا در برخی از آنها اشاره نشده است که چرا از پدیدارشناسی توصیفی استفاده شده نه از پدیدارشناسی تفسیری و به طور کلی به اهداف این انواع مختلف پدیدارشناسی هیچ توجه و اشاره ای نشده است. لذا در این مقاله با استفاده از دو روشِ مرور نظام مند و کتابخانه ای، به معرفی دقیق روش پدیدارشناسی و به ویژه قسمت عملیاتی و اجرای آن پرداخته ایم و یک چارچوب و نقشۀ راه روشی برای پژوهشگرانی که مایل هستند از پارادایم کیفی و روش پدیدارشناسی برای تحقیقات خود استفاده کنند، ایجاد کرده ایم.

کلیدواژه‌ها

پارادایم کیفی

پدیدارشناسی

عملیاتی سازی پدیدارشناسی

اجرای روش پدیدارشناسی

---