مطالعۀ عوامل خانوادگی مؤثر بر گرایش به کج‌روی اجتماعی:مروری بر داده‌های ثانویه 1380 الی 1404

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

طاها عشایری ¹

سولماز آوریده ²

¹ دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

² استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2025.92242.1613

چکیده

خانواده به‌عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد جامعه‌پذیری عامل و مانع کج‌روی اجتماعی است. هدف اصلی تحقیق شناسایی عوامل خانوادگی مؤثر بر گرایش به کج‌روی اجتماعی با مرور سیستماتیک داده‌های ثانویه بازه زمانی 1380 تا 1404 است. روش پژوهش، فراتحلیل کمّی است که با استخراج 59 مطالعه معتبر فارسی‌زبان از پایگاه‌های علمی جهاد دانشگاهی، نورمگز، مگیران و بانک اطلاعات نشریات کشور و با به‌کارگیری نرم‌افزار آن CMA2و آزمون فیشر و کوهن، داده‌ها را تحلیل نموده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که چندین عامل اجتماعی (اعتماد خانوادگی، پذیرش و حمایت اجتماعی، خانوادۀ ازهم‌گسیخته، انسجام خانوادگی و کنترل اجتماعی)؛ روانی (عزت‌نفس، بحران هویت، انزوای اجتماعی و بحران عاطفی خانواده)؛ فرهنگی (تعلق مذهبی، سرمایۀ فرهنگی، سبک تربیتی آشفته و شکاف نسلی)؛ اقتصادی (سرمایۀ اقتصادی خانواده، محرومیت نسبی-مالی و مشارکت اقتصادی خانواده) و عامل زمینه‌ای (بعد خانوار، سن، طبقۀ اجتماعی و تحصیلات) در گرایش به کج‌روی اجتماعی مؤثر بوده‌اند. براساس یافته‌ها؛ طراحی و اجرای کمپین‌های ملی آگاه‌سازی برای ترویج سبک فرزندپروری قاطع و همراه با محبت و آموزش مهارت‌های ارتباطی و حل تعارض در زوج‌ها و والدین؛ تقویت سرمایۀ اجتماعی در سطح محلات از طریق ایجاد و حمایت از نهادهای محلی، تشکل‌های غیردولتی و برنامه‌های محله‌محور؛ ایجاد سامانۀ یکپارچه غربالگری و مداخلۀ بهنگام در مدارس و پایگاه‌های سلامت اجتماعی محلات برای شناسایی زودهنگام نوجوانان در معرض خطر (با تمرکز بر شاخص‌هایی مانند خانوادۀ ازهم‌گسیخته، بحران عاطفی و محرومیت نسبی) و ارجاع آنان به خدمات مشاوره‌ای، روان‌درمانی و حمایت‌های اجتماعی از سازوکارهای پیشگیرانه کج‌روی در جامعه ایرانی است. درنهایت این پژوهش نشان می‌دهد که مقابله با کج‌روی اجتماعی مستلزم عبور از نگاه تک‌ساحتی و اتخاذ یک الگوی جامع، چندبعدی و یکپارچه است که هم‌زمان بر تقویت عوامل محافظتی (انسجام نهاد خانواده، کنترل اجتماعی، سرمایۀ جمعی، حفظ سنت و هنجارهای فرهنگی، ارتقای عزت‌نفس، هویت‌یابی و تحصیلات) و تضعیف عوامل خطر (بیکاری پایدار، محرومیت نسبی، سبک تربیتی آشفته، کاهش بیگانگی اجتماعی-فاصله ارزشی-نسلی) در درون نهاد خانواده متمرکز باشد.
 

کلیدواژه‌ها

فراتحلیل

سرمایۀ اجتماعی

کنترل اجتماعی

بحران هویت

محرومیت نسبی

---

مراجع

1. آزادارمکی، ت؛ زند، م؛ و خزاعی، ط. (1381). روند تغییرات فرهنگی اجتماعی خانواده تهرانی طی سه نسل. مجلۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، 44 و 45، 1 - 24.
2. آزادی، ح. (1403). بررسی رابطۀ آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان دختر با سرمایۀ اجتماعی والدین (مطالعه موردی مدارس متوسطه منطقه ۱۹ تهران). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه شاهد، دانشکدۀ علوم انسانی.
3. آوتویت، و؛ باتامور، ت. (1393). فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم. (چاوشیان. ح، مترجم). تهران: نشر نی.
4. ابوایوبی، س؛ نوری‌لنگ، س؛ و شریفی‌طاسکوه، ر. (1395). نقش خانواده به‌عنوان عامل و مانع بزهکاری نوجوانان 18-13 سال (مطالعه موردی: رضوانشهر). نشریۀ پژوهش‌های جغرافیای اجتماعی، 1(17)، 89–
5. احمدرئیسی، ب؛ رئیسی، خ؛ رئیسی، س؛ و غلام، د. (1401). بررسی میزان تأثیر ابعاد بزهکاری در گرایش دانش‌آموزان به بزه در مدارس مرزی شهرستان قصرقند. نشریۀ پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 12(52)، 381–
6. احمدی، آ؛ صابری، س. م؛ پورنقاش‌تهرانی، س. س؛ و ارجمندنیا، ع. ا. (1399). تأثیر عملکرد خانواده بر بروز بزهکاری در نوجوانان کانون اصلاح تربیت شهر تهران. مجلۀ روانشناسی کاربردی، 2۱ (۴)، 102-125.
7. اسکندری‌چراتی، آ. (1396). بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر بر بزهکاری نوجوانان (مطالعه موردی: نوجوانان پسر 13 تا 19 سال شهر آزادشهر). نشریۀ تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، 13(4)، 185–
8. اسماعیلی، ف؛ و کاشانی، م. (1395). بررسیعوامل خانوادگی مؤثر بر بزهکاری زنان زندانی (مورد مطالعه: ندامتگاه شهرری). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد،  مطالعات زنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم اجتماعی.
9. اشنایدر، ب. (1384). سرمایۀ اجتماعی. (حیدری. د، مترجم). مجلۀ رشد آموزش علوم اجتماعی (ویژه‌نامۀ سرمایۀ اجتماعی)، 9(2)، 54 –
10. اعتمادی‌فرد، س. م؛ لطفی‌خاچکی، ب؛ و مهدی‌زاده، م. (1394). تأثیر سرمایۀ اجتماعی خانوادگی بر انحرافات اجتماعی. مجلۀ مسائل اجتماعی ایران، 6(2)، 5- 25.
11. اکریم‌زاده، ب؛ پورقهرمانی، ب؛ و بیگی، ج. (1400). بررسی رابطۀ تحولات ساختاریِ نهاد خانواده با گرایش به بزهکاری سایبری. دو فصلنامۀ پژوهش‌های انتظامی، 9(2)، 553-582.
12. ایمان، م. ت؛ شیردل، ح؛ شیردل، ا؛ و انجم‌شعاع، ف. (1394). تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر تمایل دختران نوجوان به بزهکاری در شهر کرمان. فصلنامۀ مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 19(28)، 191–
13. باقری، م؛ و ملتفت، ح. (1389). بررسی عوامل خانوادگی مؤثر بر ارتکاب جرم. فصلنامۀ دانش اجتماعی، 11(4)، 59- 86.
14. باقری، م؛ هدایتی‌دلربا، م. (1393). نقش خانواده در بزهکاری کودکان و نوجوانان. کنفرانس بین المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری، تهران، 7 بهمن 1393. https://civilica.com/doc/331399
15. بیات، ف؛ مهدوی، س. م. ص؛ و ساروخانی، ب. (1400). آشفتگی اخلاقی (ارزیابی وضعیت اخلاقی جامعه، از دیدگاه شهروندان تهرانی). فصلنامۀ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(60)، 51 –
16. پرهوده، ف؛ امیری، س؛ حسینی، ح؛ و پرهوده، ف. (1401). تعیین‌کننده‌های گرایش به بزهکاری در بین نوجوانان و راهکارها (دختران و پسران 13 ساله ساکن در شهرستان کرمانشاه). فصلنامۀ قانون یار، 22(1)، 107-116.
17. پورشیخی، م. (1391). بررسی رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی خانواده و بزهکاری نوجوانان (مطالعه موردی دانش‌آموزان دخترو پسر سال سوم دبیرستان شهر خرم‌آباد). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، جامعه‌شناسی دانشگاه پیام نور استان تهران، مرکز پیام‌نور تهران غرب.
18. پورقاضی، ش؛ عباسی، ا؛ و رحمانی، ف.(1403). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر کج‌روی دختران نوجوان (مورد مطالعه: دختران نوجوان شهر فیروزکوه). نشریۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، 17(65)، 157-180.
19. ترکارانی، م؛ مرادی‌نژاد، ا؛ و روشن‌پور، ا. (1399). زیست بزهکارانه: مطالعۀ کیفی زمینه‌های شکل‌گیری بزهکاری در نوجوانان محلات کم‌برخوردار شهر خرم‌آباد. پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، 7(25)، 133 - 178.
20. جعفری، ق. (1389). مطالعۀ جامعه‌شناختی سهم عوامل ساختاری و یادگیری اجتماعی در بزهکاری نوجوانان در شهر تبریز (مطالعه‌ی موردی مناطق حاشیه‌نشین). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تبریز، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی.
21. جلائی‌پور، ح. ر؛ و حسینی‌نثار، م. (1387). عوامل اجتماعی مؤثر بر بزهکاری نوجوانان رشت. پژوهشنامۀ علوم انسانی و اجتماعی «ویژه‌نامۀ پژوهش‌های اجتماعی»، 8(2)، 77 –
22. جهان‌بخشی، م. (1389). بررسی و مقایسۀ جو عاطفی خانوادۀ نوجوانان بزهکار و غیربزهکار دختر و پسر شهر اصفهان. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی.
23. حاجی‌تبار فیروزجایی، م؛ حاجی‌تبار فیروزجایی، ح؛ خوشبخت، ن؛ و مذبوحی، س. (1393). نقش خشونت خانواده علیه دانش‌آموزان در بزهکاری آنان. فصلنامۀ خانواده و پژوهش، 11(4)، 23–
24. حسن‌نادری، م؛ و نصری، م. ا. (1392). بررسی رابطۀ بین شیوه‌های فرزندپروری و سبک‌های مقابله‌ای والدین و بزهکاری نوجوانان پسر آن‌ها. فصلنامۀ علمی تخصصی دانش انتظامی قزوین،4 (8)، 41 –
25. حسنوند، ا؛ و حسنوند، ح. (1390). بررسی عوامل خانوادگی و اجتماعی مؤثر بر رفتار بزهکارانه دانش‌آموزان. فصلنامۀ جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 2(2)، 21- 36.
26. حسنی‌نسب، م؛ و کریمی، ر. (1399). تحلیل نقش خانواده در پیمان‌ برادری براساس نظریۀ همبستگی اجتماعی دورکیم. فصلنامۀ مطالعات جنسیت و خانواده، 7(2)، 150 –
27. حقیقتیان، م؛ و دارابی، م. (1394). بررسی تأثیر نوسازی فرهنگی و مکانیسم تأثیرگذاری آن بر ارزش‌های خانواده (مطالعه موردی: شهرستان نهاوند). فصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 6(20)، 59- 88.
28. حیدرنژاد، ع؛ قنبری، ق؛ و صفی‌پور، م. (1394). بررسی رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی خانواده و بزهکاری نوجوانان (مطالعه موردی: شهر زاهدان). نشریۀ پلیس زن،10(22)، 65–
29. داودی، پ. (1391). شاخص خانوادۀ مطلوب از دیدگاه اسلام. تهران: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری.
30. دورکیم، ا. (1392). دربارۀ تقسیم‌کار اجتماعی. (پرهام. پ، مترجم). تهران: نشر مرکز.
31. راسخ، ک؛ و محمودی‌میمند، س. (1398). عوامل اجتماعی تاثیرگذار بر بزهکاری جوانان حاشیه‌نشین در شهر کرمان. فصلنامۀ مطالعات پیشگیری از جرم،8 (52)، 9–
32. راسخی، ا؛ شیانی، م؛ و غفاری، غ. ل. (1396). مطالعۀ رابطۀ رفاه اجتماعیخانواده با تمایل به رفتارهای نابهنجار و جرم انگاری در بین جوانان (منطقه 6 و17 تهران). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد دانشکدۀ علوم اجتماعی. دانشگاه تهران. 
33. راهب، غ. (1380). بررسیعوامل خانوادگی مؤثر در گرایش نوجوانان دختر ساکن شهر تهران به بزهکاری. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی تهران.
34. رضازاده، ر؛ و جواهری، ز. (1393). نقش و کارکرد روانی خانواده در ساخت شخصیت نوجوانان بزهکار و عادی (مطالعه موردی: شهرستان ایلام). نشریۀ دانش انتظامی ایلام، 1(11)، 63–
35. رفیع‌نژاد، م؛ جواهری‌پور، م؛ و قاسمی، ز. (1400). تبیین نقش کارکردهای دینی خانواده در پیشگیری از نفوذ ارزش‌های فرامادی در میان زنان قوم ترکمن. دو فصلنامۀ پژوهش‌های انتظامی زنان و خانواده، 10(18)، 221 –
36. زارع شاه‌آبادی، ا؛ و بلگوریان، م. (1392). بررسی رابطۀ طرد اجتماعی و بزهکاری در میان دانشجویان دختر دانشگاه یزد. نشریۀ بررسی مسائل اجتماعی ایران، 4(2)، 265–
37. زارعی، م. ح؛ ارسلان، ک؛ و عبدالهی، ا. (1395). بررسی تأثیر بیکاری بر بزهکاری در شهرستان نورآباد ممسنی. کنفرانس بین‌المللی آینده‌پژوهی، علوم انسانی و توسعه، اهر.

 https://civilica.com/doc/581139

38. زارعی، ی؛ معظمی، ش؛ و انصاری، و. ا. (1389). بررسی عوامل اجتماعی دربزهکاری نوجوانان شهر همدان با تأکید بر عامل خانواده اولیای مدرسه و گروه دوستان. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی پیام نور تهران.
39. زحمت‌زادخوری، ص. (1398). رابطۀ سرمایۀ اجتماعی خانواده و میزان جرائم و بزهکاری کودکان و نوجوانان. پژوهشنامۀ اورمزد،47 (15)، 8-26.
40. زمانی‌راد، ا؛ فرزانه، س؛ و ملانیا‌جلودار، ش. (1394). بررسی عوامل خانوادگی مؤثر در گرایش نوجوانان 18-12 ساله به بزهکاری در کانون اصلاح و تربیت شهرستان گرگان. مجلۀ مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 6(18)، 73–
41. ساکی، م؛ جاریانی، م؛ صفا، م؛ فرهادی، ع؛ قاسمی، ف؛ بدری‌زاده، ا؛ و کرباسی، ا. (1388). بررسی عوامل خانوادگی و شخصیتی مؤثر بر بزهکاری در نوجوانان بزهکار کانون اصلاح و تربیت شهر خرم‌آباد. فصلنامۀ علوم پزشکی لرستان، 11(2)، 13 - 21.
42. سجودی، ع؛ صادقی‌ده‌چشمه، س؛ بابایی‌فرد، ا؛ و نیازی، م. (1404). تبیین عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر تمایل به بزهکاری در میان دانش‌آموزان دورۀ متوسطه شهر رشت. فصلنامۀ خانواده و پژوهش، 22(1)، 45–
43. سعادتی، م. (1402). مطالعۀ جامعه‌شناختی رابطۀ احساس محرومیت نسبی و بزهکاری در بین نوجوانان شهر قدس. نشریۀ پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، 3(4)، 93–
44. سلطانی، ب؛ و محمدی، ف.(1401). عوامل مؤثر بر گرایش جوانان و زنان به اعتیاد و بزهکاری. مجلۀ پیشرفت نوین در علوم رفتاری، 55(1)، 449-456.
45. سلیمیان، ح. (1392). مطالعۀ جامعه‌شناختی نقش خانواده بر گرایش کج‌روی نوجوانان با تأکید بر دانش‌آموزان مقطع متوسطه مناطق فقیرنشین، مرکزی و مرفه‌نشین تهران. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم اجتماعی.
46. صابری، م. (1393). تأثیر اختلال سلوک در بزهکاری اطفال و نوجوانان. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ حقوق دانشگاه آزادی اسلامی واحد تهران مرکزی.
47. صادقی‌فرد، م. (1389). عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش نوجوانان و جوانان پسر به بزهکاری و راهکارهای پیشگیری از آن. فصلنامۀ مطالعات پیشگیری از جرم،4 (16)، 71–
48. صحرایی، م. (1396). عوامل اجتماعی مؤثر بر ارتکاب جرم (مورد مطالعه: متهمین دستگیر شده در کلانتری‌های شهر پاکدشت در سه ماهه اول سال ۱۳۹۶). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق، قیام‌دشت.
49. عبدالهی، ا؛ حسینی، ف؛ و مطهری‌زاده. (1397). عوامل اجتماعی مؤثر در بزهکاری نوجوانان شهر کازرون و راه‌های پیشگیری از آن. نشریۀ تمدن حقوقی،5 (1)، 113–
50. عشایری، ط؛ و جسارتی، ع. (1393). تحلیل جامعه‌شناختی نقش خانواده در گرایش جوانان به بزهکاری اجتماعی (شهرستان مشکین‌شهر)، دانش انتظامی اردبیل، 2(13)، 1 –
51. علوی، س؛ و حسنی، ز. (1393). تأثیر رابطۀ اجتماعی خانواده بر بزهکاری. فصلنامۀ دانش انتظامی، 5(10)، 98- 113.
52. علیوردنیا، ا؛ و ستاره، س. (1392). بررسی نقش خانواده، مدرسه، گروه همسالان در بزهکاری دانش‌آموزان. مجلۀ جامعه‌پژوهی فرهنگی، 4(4)، 79 –
53. علیوردی‌نیا، ا؛ شارع‌پور، م؛ و ورمزیار، م. (1387). سرمایۀ اجتماعی خانواده و بزهکاری. پژوهش زنان، 6(2)، 107 - 132.
54. عمادی، ا. (1398). تأثیر سرمایۀ اجتماعیخانواده بر بزهکاری نوجوانان شهر ساری. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، موسسۀ آموزش عالی سبز، دانشکدۀ علوم انسانی تهران.
55. عیسی‌نژاد، ا؛ و ستوده‌زاد، م. (1396). بررسی نقش عملکردهای خانوادگی و هوش اخلاقی در گرایش به بزه نوجوانان. فصلنامۀ فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، 12(39)، 65 - 86.
56. غفاری، د؛ و مرادی، ع. (1395). عوامل مرتبط به بزهکاری نوجوانان، مجلۀ زن و مطالعات خانواده، ۹ (۳۲)، 113 - 139.
57. غفاریان‌حسین‌آبادی، س. (1403). بررسی عوامل مؤثر بر گرایش نوجوانان به جرم در مناطق حاشیه شهر اصفهان. نشریۀ آسیب‌های اجتماعی کودک و نوجوان،7 (46)، 85–
58. فاطمی، د؛ رحیمی، ع؛ سعادتی، م؛ و عباس‌زاده، م. (1395). بررسی نقش خانواده در بزهکاری فرزندان. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 5 (41)، 35- 50.
59. فرزانه، س. ا؛ ملانیا‌جلوداز، ش؛ و زمانی‌راد، ا. (1394). بررسی عوامل خانوادگی مؤثر در گرایش نوجوانان ۱۸-۱۲ ساله بزهکاری (موردمطالعه: کانون اصلاح تربیت). فصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 6(18)، 73 - 98.
60. قریشی، س. ا؛ کلهر، ل؛ مظلوم‌زاده، س؛ حسین‌طهرانی، م. ر؛ و اسکندری، ف. (1396). بررسی ارتباط اختلالات روان‌شناختی و عوامل اجتماعی-اقتصادی با بزهکاری نوجوانان. مجلۀ دانشکده پزشکی اصفهان، 4(18)، 77–
61. کیانی‌مقدم، ج. (1396). تبیین جامعه‌شناختی اثرات ساختاری خانواده در گرایش زنان و دختران به جرایم (مورد مطالعه زنان و دختران زندانی کرمانشاه سال ۹۶-۱۳۹۵). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، مؤسسۀ آموزش عالی البرز تهران.
62. گل‌خندان، س. (1401). رابطۀ ساختار خانواده با بزهکاری اطفال و نوجوانان (مطالعه میدانی در کانون اصلاح و تربیت استان اصفهان 1395). نشریۀ پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی،3(19)، 207–
63. محسنی‌تبریزی، ع؛ و کریمی، ح. (1386). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر جرائم خشونت‌آمیز جوانان ذکور 18 تا 25 ساله همدانی. نشریۀ پژوهش‌های مدیریت انتظامی، 2(2)، 233–
64. محمدخانی، ن. (1389). بررسی تأثیر خانواده‌های چندهمسری بر گرایش بهبزهکاری در دانش‌آموزان مقاطع راهنمایی و متوسطه شهر یاسوج. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، مرکز پیام نور تهران.
65. محمدیان، ع؛ تقوی، ن؛ و نصیری، ح. (1398). عوامل اجتماعی مؤثر بر بزهکاری دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان مهاباد. نشریۀ تغییرات اجتماعی-فرهنگی، 16(1)، 113–
66. معظمی، ش؛ و مهدوی، م. (1388). اختلال در کارکرد رشدی خانواده و بزهکاری اطفال و نوجوانان. مجلۀ علمی- پژوهشی تحقیقات زنان، 3(1)، بهار و تابستان، 85- 111.
67. مهدوی، م.ح؛ و صبوری‌خسروشاهی، ح. (1382). بررسی ساختار توزیع قدرت در خانواده. مطالعات زنان، 2، 67-27.
68. نوری، ز. (1389). بررسی تأثیر خانوادۀ نابسامان در گرایش فرزندان نوجوان به بزهکاری در شهر اهواز. ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 10(96)، 29 –
69. نویدنیا، م؛ و عابدینی، م. (1391). عوامل مؤثر در پای‌بندی دینی جوانان) مطالعه موردی دانش‌آموزان مقطع پیش‌دانشگاهی شهرستان گرمسار. فصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناختی ایران، 1(2)، 55 –
70. ودیعه، س؛ امیرمظاهری، ا.م؛ و صابراسماعیل، ص. (1390). نقش خانواده در بزهکاری نوجوانان زیر 18 سال لنگرود. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
71. یعقوبی، م؛ و علمی، م. (1396). نقش عوامل خانوادگی و اجتماعی در بازگشت مجدد زندانیان به زندان. مطالعات جامعه‌شناسی، 9(35)، 7 –

 

72. Comanor, W. S., & Llad, P. (2002). The Impact of Income and Family Structure on Delinquency. Journal ofApplied Economics, 5(2), 209–232.
73. Hirschi, T. (1969). Causes of delinquency. University of California Press.
74. Hoeve, M., Dubas, JS., & Gerris, JR. (2009). The relationship between parenting and delinquency: a meta-analysis. J Abnorm Child Psychol,37(6),749-75. doi: 10.1007/s10802-009-9310-8. PMID: 19263213; PMCID: PMC2708328.
75. Icli, T., & Coban, S. (2012). A Study on the Effects of Family and Delinquent Peers on Juvenile Delinquency in Turkey. Advances in Applied Sociology, 2, 66-72. doi: 4236/aasoci.2012.21009.
76. Juby, H., & Farrington, D. P. (2001). Disentangling The Link Between Disrupted Families and Delinquency.The British Journal of Criminology, 41(1), 22–40.
77. KATHIRIYA, D. (2025), The Impact of Parents Child Attachment on Juvenile Delinquency. International Journal of Current Science,12(2),1-19.
78. McLaughlin, D. (2020). The impact of family structure and poverty on juvenile crime from 1990–2020. (Master’s thesis, Department of Criminal Justice, Penn State University, University Park, PA, United States).
79. Rathinabalan, I., & Naaraayan, S. A. (2017). Effect of family factors on juvenile delinquency. International Journal of Contemporary Pediatrics, 4(6), 2079–2082. https://doi.org/10.18203/2349-3291.ijcp20174735
80. Sachin, k. (2024). Impact Of Family Dynamics on Juvenile Delinquency: A Case Study of Observation Homes InThe National Capital Region. Educational Administration: Theory and Practice, 30(6), 4723-4731. Doi: 10.53555/kuey. v30i6.7979
81. Wardle, L. D. (2007). The fall of marital family stability and the rise of juvenile delinquency. Journal of Law & Family Studies, 10(1), 83-110.