مطالعه «شهر دوست‌دار زن» در بستر تجربیات زیسته‌ی شهروندان در راستای دست‌یابی به توسعه پایدار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

مهتاب موسوی ¹

امیرعلی برومند ²

¹ گروه برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست و HSE، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

² گروه برنامه ریزی، مدیریت محیط زیست و HSE ، دانشکده تحصیلات تکمیلی محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2025.92107.1610

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی شبکه مسائل زنان در عرصه شهر درراستای دستیابی به شهر دوستدار-زنان انجام شد. رویکرد مطالعه حاضر کیفی، روش آن نظریه داده بنیاد و ابزار مطالعه، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته بود. به منظور دست‌یابی به اشباع نظری و حداکثر تنوع در راستا تبیین موضوع مورد مطالعه در این پژوهش، از طریق نمونه‌گیری هدفمند با 25 نفر به صورت حضوری و مجازی مصاحبه شد. خروجی کدهای محوری در قالب شرایط علی شامل «شکل‌گیری شهرها بر پایه نظام فکری، نیازها و توانایی‌های مردان»، «ناامنی فضاهای شهری برای زنان»، «محدود کردن زنان به محیط و مسئولیت‌های خانه»، «عدم توازن در تخصیص ظرفیت‌ها و فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی»، «فقدان قوانین به‌روز و حمایت‌کننده‌ی متناسب با نیاز زن جامعه مدرن» و «دسترسی محدود و سخت به امکانات، خدمات و فضاهای همگانی شهر» بود. شرایط مداخله‌گر شامل «عدم شفافیت مالی در سیستم محاسبه و پرداخت حقوق زنان»، «حاکم بودن ارزش‌های اجتماعی منسوخ شده و غلط در ارتباط با مشارکت فعال زنان در جامعه»، «فقدان نمایندگان زن در سلسله مراتب کارشناسی، تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و قانون‌گذاری» و «متناسب نبودن استانداردهای HSE، زیبایی‌شناختی، رفاهی و محیط‌زیستی با نیازهای زنان» بود. همچنین شرایط زمینه‌ای «تداوم الگوی حکم‌رانی مردسالار، سنتی و محدودکننده در مدیریت شهری»، «فقدان تبعیض‌های مثبت حامی حضور و نقش‌آفرینی زنان در عرصه شهری» و «برشمردن زن به‌عنوان شهروند درجه‌دو و عدم ارزش‌گذاری صحیح از کار و فعالیت زنان در جامعه» شناسایی شد. درنهایت، یافته‌های پژوهش در قالب مدل پارادایمی، با مقوله‌ی هسته‌ی «به حاشیه راندن و مشارکت‌زدایی زنان از عرصه‌های شهری» ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

شهر پایدار

شهر فراگیر

شهر دوست‌دار خانواده

توسعه متوازن شهری

جامعه‌شناسی شهری

---