مدل‌سازی معادلات ساختاری تأثیر عملکرد خانواده بر اقدام به خودکشی: مطالعه‌ای در شهر اسلام‌آباد غرب

نوع مقاله : پژوهشی- کاربردی

نویسندگان

حسام الدین علی دوستی ¹

حسین صفری ²

فریبرز پیرو ³

امین اکبری ¹

هادی عبدالله تبار ⁴

¹ استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

² کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، سازمان بهزیستی، اسلام‌آباد غرب، ایران

³ استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

⁴ استادیار گروه رفاه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2025.92039.1608

چکیده

یکی از موضوعات تهدید‌کنندۀ جامعه و خانواده خودکشی است. خودکشی یک رفتار چندبعدی است که در نتیجۀ عوامل مختلفی از جمله پیشینۀ خانوادگی، درگیری‌های خانوادگی و.. بروز می‌یابد. هدف پژوهش حاضر، تأثبر ارتباط بین عملکرد خانواده و انگیزۀ اقدام به خودکشی است. روش تحقیق این پژوهش پیمایشی و ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامۀ استاندارد است. جامعۀ آماری پژوهش شامل 154 نفر است که در سال 1402 اقدام به خودکشی نافرجام کرده‌اند. از بین جامعۀ آماری 99 نفر به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میانگین سنی آزمودنی‌ها 17/34 و دامنۀ توزیع سنی آنها 13 تا 57 سال است، میزان اقدام به خودکشی مردان بیشتر از زنان است و سطح تحصیلات بالا با انگیزۀ اقدام به خودکشی پایین همراه است و بالعکس. ضریب همبستگی چندگانه بین متغیرهای مستقل داخل معادله با اقدام به خودکشی 1/66 درصد است. R² یا ضریب تعیین به‌دست آمده نشان می‌دهد که 7/43 درصد از واریانس متغیر اقدام به خودکشی به وسیلۀ متغیرهای مستقل تبیین می‌شود. ارتباط ناکارآمد با ضریب بتای 626/0 نسبت به سایر متغیرها بیشترین تأثیر را دارد. متغیرهای عدم درک متقابل و جنسیت بر اقدام به خودکشی اثر مستقیم دارند. همچنین ارتباط ناکارآمد، بیشترین و درآمد، کمترین تأثیر غیرمستقیم در بین متغیرهای تحقیق بر اقدام به خودکشی را دارد.
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد، بهبود مهارت‌های حمایت اجتماعی اثر محافظتی در برابر رفتارهای خودکشی دارد. عدم تعامل و همدلی در بین اعضای خانواده می‌توانند خطر خودکشی را به طرق مختلف افزایش دهند و کسانی که احساس کمبود مراقبت و عدم توجه والدین دارند، بیشتر در معرض اقدام به خودکشی قرار دارند.
 
 

کلیدواژه‌ها

عملکرد خانواده

اقدام به خودکشی

حمایت اجتماعی

ارتباط ناکارآمد

عدم درک متقابل

---

مراجع

1. اشنایدمن، ا. (1392). روانشناسی خودکشی: ذهن خودکشی‌گرا. (فیروزبخت، م. مترجم). تهران: انتشارات روانشناسی و هنر.
2. ایار، ع. (1397). عوامل اجتماعی مؤثر بر خودکشی (مطالعه‌ای کیفی در شهرستان دره‌شهر). طرح پژوهشی، مدیریت امور اجتماعی استانداری ایلام.
3. بهرامی، ا؛ دانش، پ؛ و محمدی، ز. (1402). مطالعۀ بسترهای اقدام به خودکشی در بین جوانان شهرستان ورامین. فصلنامۀ علوم اجتماعی، 30(100)، 221-258.
4. پورمحسنی کلوری، ف؛ و فاطمی، ع. (1396). بررسی علل و انگیزه‌های روان‌شناختی وقوع خودکشی در استان اردبیل. فصلنامۀ علمی- تخصصی دانش انتظامی اردبیل، 15(4)، 1-21.
5. دلام، ح؛ و بذرافشان، م. (1399). اقدام به خودکشی توسط نوجوانان: یک مطالعۀ کیفی. نشریۀ پژوهشکده علوم بهداشتی (پایش)، 19 (2)، 159-166.
6. ربیعی، ط؛ و گرجی، ی. (1399). تجربۀ زیسته اقدام به خودکشی در دانش‌آموزان دختر 12 تا 18 سالۀ شهرستان خمینی‌شهر. فصلنامۀ سلامت جامعه، 14 (2)، 40-51.
7. عابدی‌پریجا، ح. (1400). نقش مؤلفه‌های کارکرد خانوادگی در پبش‌بینی تفکرات خودکشی‌گرایانۀ دانش‌آموزان. پویش در آموزش علوم تربیتی و مشاوره، 1399(13)، 37-53.
8. عشایری، ط؛ حسین‌زاده حسنارود، ا؛ و نوری، م .(1403). مطالعۀ عوامل اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر اقدام به خودکشی در استان ایلام.. پژوهش‌های جامعه‌شناختی، 18(1)، 77-100.
9. فیض‌اللهی، ع. (1401). فراترکیب مطالعات خودکشی در ایران. فصلنامۀ علمی - پژوهشی رفاه اجتماعی، 22 (85)، 221-267.
10. کوچکیان، ز؛ و کلدی، ع. (1399). خودکشی پاسخی به چرخۀ حذف. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 10 (2)، 131- 151.
11. منتی، ر. (1397). تبیین جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر خودکشی در استان ایلام. رسالۀ دکتری جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان.
12. Ackard, D. M. S. (2006). Parent-child connectedness and behavioral and emotional health among adolescent . American Journal of Preventive Medicine, 1 (30(, 59-66.
13. Bachmann, S. (2018). Epidemiology of suicide and the psychiatric perspective. International Journal of Environmental Research and Public Health. 1425 (15), 1-23.
14. Epstein, N. B., Ryan, C. E., Bishop, D. S., Miller, I. W., & Keitner, G. I. (2003). The McMaster model: A view of healthy family functioning. In F. Walsh (Ed.), Normal family processes: Growing diversity and complexity (3rd ed., pp. 581–607). The Guilford Press. https://doi.org/10.4324/9780203428436_chapter_21
15. Fang, X., LSun, L., & Zhang, L. ( 2004).  Family Functioning: Theory, Influencing Factores, and Its Relationship with Adolescent Social Adjustment[J], 12(4), 544-553. URL: https://journal.psych.ac.cn/xlkxjz/EN/
16. Fernandes, A. C., Dutta, R., Velupillai, S., Sanyal, J., Stewart, R., & David Chandran. (2018). Identifying Suicide Ideation and Suicidal Attempts in a Psychiatric Clinical Research Database using Natural Language Processing. Sci Rep 8, 7426 (2018). https://doi.org/10.1038/s41598-018-25773-2.
17. Franklin, J. C., Ribeiro, J. D., Fox, K. R., Bentley, K. H., Kleiman, E. M., Huang, X., ... & Nock, M. K. (2017). Risk factors for suicidal thoughts and behaviors: A meta-analysis of 50 years of research. Psychological Bulletin, 143(2), 187–232. https://doi.org/10.1037/bul0000084
18. Dickerson, KL., Milojevich, HM., & Quas, JA. (2022). Perceived Social Status and Suicidal Ideation in Maltreated Children and Adolescents. Res Child Adolesc Psychopathol, 50(3), 349–362. doi: 1007/s10802-021-00852-7.
19. Klonsky, E. D., May, A. M,. & Glenn, C. R. (2013). The relationship between nonsuicidal self-injury and attempted suicide: converging evidence from four samples. Journal of Abnormal Psychology, 122(1), 231–23. 0021. PMID: 23067259 DOI: 10.1037/a0030278.
20. Klonsky, D. E., Kotov, R., Bakst, S., Rabinowitz, J., & Bromet, EJ. (2012). Hopelessness as a predictor of attempted suicide among first admission patients with psychosis: a 10-year cohort study. Suicide Life Threat Behav. 42(1),1-10. doi: 1111/j.1943-278X.2011.00066.x.
21. Hodwitz, O., & Frey, K. (2016). Anomic suicide: A Durkheimian analysis of European normlessness. Mid-South Sociological Association, 36(4), 236-254.

https://doi.org/10.1080/02732173.2016.1148652.

22. Heidari, M., Khanjani, N., & Haghdosti, A. (2017). Silent change of suicide in the west of Iran (Kermanshah). joinpoint regression analysis Iran Red Crescent Med J. 2017 April, 19(4), e43061.
23. Kwan, Y., Choi, S., Min, S., Ahn, JS., Kim, H., Kim, MH., & Lee, J .(2021). Does personality problems increase youth suicide risk?: A characteristic analysis study of youth who visit the emergency department following suicide attempt. J Affect Disord. 1(282), 539-544. DOI: 10.1016/j.jad.2020.12.066.
24. Lafavor, T. (2018). Predictors of Academic Success in 9- to 11-Year-Old Homeless Children: The Role of Executive Function, Social Competence, and Emotional Control. The Journal of Early Adolescence, 38(9), 1236-1264. https://doi.org/10.1177/0272431616678989.
25. Lee, H., Park, CH.K ., Rhee, S. J ., Kim, J ., Kim, B ., Lee, S., ...& Ahn, Y. (2021(. An integrated model for the relationship between socio-cultural factors, Attitudes Toward Suicide, and intensity of suicidal ideation in Korean, Japanese, and American populations. J Affect Disord. 1(280), 203-210.PMID: 33220555. DOI:1016/j.jad.2020.10.042
26. Maskill, C., & Hodges, I. (2005). Explaining Patterns of Suicide, A selective review of studies examining social, economic, cultural an other populationlevel influences. Published in December by the Ministry of Health PO Box 5013, Wellington, New Zealand., 1-128.
27. Manouchehri, A., Marznaki, Z.H., Atim, L.M., Mohammadian Amiri, M.,& Kaggva, M.  (2022). The relationship between causes of suicidal attempts in Iran and individual and social variables: a retrospective study. BMC Psychiatry 22, 780 . https://doi.org/10.1186/s12888-022-04449-2
28. May, A. M,. & Klonsky, E. D. (2013). Assessing motivations for suicide attempts: development and psychometric properties of the Inventory of Motivations for Suicide Attempts. Suicide and Life Threatening Behavior, 43(5), 532-546. https://doi.org/10.1111/sltb.12037
29. Meng, L. (2002). Rebllition and reveng: the meaning of suicide of women in rural China. International Journal of Social Welfar, 11 (4), 300-309. DOI:1111/1468-2397.00239
30. Marion, MS., Range, LM. (2003). Do extenuating circumstances influence African American women's attitudes toward suicide? Suicide Life Threat Behav,33(1),44-51. DOI: 1521/suli.33.1.44.22789
31. Nock, M. K., Wedig, M. M., Janis, I. B., & Deliberto, T. L. (2008). Self-injurious thoughts and behaviors. In J. Hunsley & E. J. Mash (Eds.), A guide to assessments that work(pp. 158–177). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med:psych/9780195310641.003.0008
32. O’Donnell, H., & Wilkinson, E. (2012). revention of suicide in Northern Ireland. Mental Health Practice, 15 (8), 9-25.

doi: 10.7748/mhp2012.05.15.8.25.c9099.

33. O'Connor, RC., & Nock, MK. (2014). The psychology of suicidal behaviour. Lancet Psychiatry, 1(1),73-85. doi: 1016/S2215-0366(14)70222-6. Epub 2014 Jun 4. PMID: 26360404.
34. Olson, DH., Sprenkle, DH., & Russell, CS. (1983). Circumplex model of marital and family system: I. Cohesion and adaptability dimensions, family types, and clinical applications. Fam Process,18(1),3-28. doi: 1111/j.1545-5300.1979.00003.x. PMID: 437067.
35. Paashaus, L., Forkmann, T., Glaesmer, H., Juckel, G., Rath, D., Schönfelder, A., ... &Teismann T. (2019). Do suicide attempters and suicide ideators differ in capability for suicide? Psychiatry Res ,275,304-309.

 doi: 10.1016/j.psychres.2019.03.038. Epub 2019 Mar 23. PMID: 30953875.

36. Phillips, JA., & Hempstead, K. (2017). Difffferences in U.S. suicide rates by educational attainment, 2014–2000. American Journal of Preventive Medicine, Volume 53, Issue 4,October 2017, Pages e-123e130.

https://doi.org/10.1016/j.amepre.2017.04.010

37. Randell, B. P., Wang, W-L., Herting, J. R., & Eggert, L. L. (2006). Family Factors Predicting Categories of Suicide Risk. Journal of Child and Family Studies, 15(3), 255–270. https://doi.org/10.1007/s10826-006-9020-6
38. Razaeian, M., & Sharifirad, G. (2012). Case fatality rates of different suicide methods within Ilam province of Iran. J Educ Health Promot. 2012,1:44. doi: 4103/2277-9531.104814. Epub 2012 Dec 19. PMID: 23555147; PMCID: PMC3577390.
39. Rodríguez-Cintas, L., Daigre, C., Braquehais, MD., Palma-Alvarez, RF., Grau-López, L., Ros-Cucurull, E., ... & Roncero, C. (2018). Factors associated with lifetime suicidal ideation and suicide attempts in outpatients with substance use disorders. Psychiatry Res, Apr;262,440-445.

doi: 10.1016/j.psychres.2017.09.021. Epub 2017 Sep 11. PMID: 28951146.

40. Rostami, M., Jalilian,, & Ghasemi, Sh. (2016). Artin KamaliSuicide Mortality Risk in Kermanshah Province, Iran: A County-level Spatial Analysis: A County-level Spatial Analysis Epidemiology Biostatistics and Public Health – 2016(13), 3, 1-7.
41. Rico, N., & Mohseni, A,T. (2024). A Comparative Study of Motives and Patterns of Suicide Among Women in Iran and Japan with Emphasis on Cultural Beliefs and Religious Submission. International Journal of Muslim Women Studies , 1(1), 26-48 DOI:https://womenstudy.abu.ac.ir/
42. Susukida, R., Wilcox, HC., & Mendelson T. (2016). The association of lifetime suicidal ideation with perceived parental love and family structure in childhood in a nationally representative adult sample. Psychiatry Res. 2016 Mar 30,237:246-51. doi: 1016/j.psychres.2016.01.033. Epub 2016 Jan 16. PMID: 26803361.
43. Shaari, M., Asbullah, M., Zainol Abidin, N., Karim, Z., & Nangle, B. (2023). Determinants of Foreign Direct Investment in ASEAN+3 Countries: The Role of Environmental Degradation. Int. J. Environ. Res. Public Health, 20(3), 1720. https://doi.org/10.3390/ijerph20031720.
44. Shaffer, D., Cynthia, R.,  &  Pfeffer, M.D. (2001). Practice Parameter for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents With Suicidal Behavior. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 40(7),24-51.
45. Timmerby, N., Cosci, F., Watson, M., Csillag, C., Schmitt, F., Steck, B., ... & Thastum, M. (2018). A confirmative clinimetric analysis of the 36-item Family Assessment Device. Nord J Psychiatry,72(4),268-272.

 doi: 10.1080/08039488.2018.1435721. Epub 2018 Feb 7. PMID: 29411685.

46. Van Bergen, D., Eylem Van Bergeijk, O., & Montesin, A. (2021). Attempted suicide and suicide of young Turkish women in Europe and Turkey, A systematic literature review of characteristics and precipitating factors.  PLoS ONE 16(8), e0253274.

https://doi.org/10.1371/journal.pone.0253274

47. Wang, Q., & Yu, G.L. (2017). A cross-sectional historical study of junior high school students’ mental health. Spec. Educ China, 11, 74–80.
48. Wareham, J. J. (2005). Strain, Personality Traits, and Deviance among Adolescents: Moderating Factors (2005). USF Tampa Graduate Theses and Dissertations.

https://digitalcommons.usf.edu/etd/904

49. Wells, K. C., & Heilbron, N. (2012). Family-based cognitive-behavioral treatments for suicidal adolescents and their integration with individual treatment. Cognitive and Behavioral Practice, 19, 301-314.
50. Zeynel, Z., & Uzer, T. (2020). Adverse childhood experiences lead to trans-generational transmission of early maladaptive schemas. Child Abuse Negl, 99,104235. doi: 10.1016/j.chiabu.2019.104235. Epub 2019 Nov 20. PMID: 31759288.