فراتحلیل عوامل مؤثر بر تکرار جرم (بازگشت به زندان) در ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

سیمین افشار ¹

پونه اروانه ²

¹ دانش‌آموختۀ دکترای جامعه‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

² دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

https://doi.org/10.22067/social.2024.85268.1447

چکیده

نگهداری یک مجرم در زندان علاوه بر هزینه‌های کلان اقتصادی که برای جامعه به همراه دارد؛ تأثیرات مخربی بر وضعیت روانی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی مجرم می‌گذارد و موجب مسائل جدیدی در جامعه می‌شود. بنابراین، یکی از اهداف مجازات، اصلاح مجرم به‌نحوی است که مجدداً مرتکب جرم نشود؛ چرا که تکرار جرم به‌عنوان یکی از مظاهر آسیب‌های اجتماعی، جوامع مختلف را به موضع‌گیری‌های متنوعی واداشته است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر مطالعۀ عوامل مؤثر بر تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران است. روش پژوهش به کار گرفته شده در تحقیق حاضر، فراتحلیل است و جامعۀ آماری آن را تحقیقات انجام شده با موضوع تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران طی سال‌های 1384-1400 تشکیل داده‌اند. نمونه‌گیری براساس شایستگی و مناسب بودن و مشمول بودن (هدف‌مند) انجام گرفت و 37 تحقیق برای بررسی انتخاب شد. برای تجزیه‌وتحلیل اطّلاعات گردآوری‌شده، پس از کدگذاری، از نرم‌افزار جامع فراتحلیل (CMA2) استفاده شد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که به‌ترتیب بیشترین متغیرهای تأثیرگذار بر تکرار جرم و بازگشت به زندان در ایران عبارتند از: عوامل اقتصادی (42/0)، عوامل خانوادگی (39/0)، عوامل اجتماعی (37/0-)، عوامل روانی (32/0)، عوامل کالبدی- محیطی (31/0)، عوامل مراقبتی پس از خروج (30/0-)، عوامل فرهنگی (27/0-)، عوامل هویتی (11/0)، عوامل جمعیتی (3/0-). دراین‌راستا، تأمین امکانات و فرصت‌های شغلی برای افرادی است که در گذشته به ارتکاب جرم متهم شده‌اند، ارائۀ برنامه‌های توانمندسازی و آموزشی به مجرمان، ارائۀ خدمات پس از آزادی به مجرمان (پشتیبانی مالی، مسکن، خدمات بهداشتی و روان‌شناختی و همچنین فرصت‌های شغلی)، بهبود شرایط زندان‌ها و فراهم کردن بستر مناسب برای توانمندسازی زندانیان از مهم‌ترین راهکارهای جلوگیری از تکرار جرم و بازگشت به زندان هستند.
 

کلیدواژه‌ها

آسیب‌های اجتماعی

بازگشت مجدد به زندان

تکرار جرم

زندان

فراتحلیل

---

مراجع

1. آشوری، م. (1394). جایگزین‌های زندان یا مجازات بینابین. تهران: انتشارات گرایش.
2. احمدی، ق. (1390). بررسی تطبیقی عوامل اقتصادی اجتماعی مؤثر بر میزان بازگشت مجدد زندانیان به زندان (مقایسه بین زندانیان شهر کرمانشاه و سنندج. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی، گروه مددکاری اجتماعی.
3. بهروان، ح؛ و بهروان، ن. (1390). تبیین جامعه‌شناختی بازگشت به زندان با تأکید بر نظریۀ برچسب، مجلۀ علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 9(1)، 61-23.
4. بوستانی، ا. (1391). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر بازگشت مجدد به زندان و تکرار جرم مردان با تأکید بر اثر زندان (مورد مطالعه: زندان مرکزی یاسوج در سال 91-1390). پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه پیام نور تهران، دانشکدۀ علوم اجتماعی، گروه جامعه‌شناسی.
5. حاتمی‌خواجه، ن. (1387). جامعه‌پذیری زندانیان. مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی کاهش استفاده از مجازات زندان. تهران: راه تربیت.
6. حیدری، ح. ر؛ اوستاد، م. ر؛ و نیازمند، ح. (1392). شناخت عوامل مؤثر در تکرار جرم و بازگشت مجدد افراد به زندان (مطالعه موردی زندان مرکزی بوشهر)‌. ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 19(141)، 8-3.
7. حیدری، ص. (1389). بررسی تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان در میان زندانیان شهرستان آمل. ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 16(99)، 17-8.
8. روشن‌پور، م؛ محسنی، ر. ع؛ و آقاجانی، ح. (1399). تبیین جامعه‌شناختی عوامل طرد اجتماعی زندانیان زن و اثر آن بر چرخۀ بازگشت به زندان (مورد مطالعه زندان‌های استان لرستان). پژوهش‌نامۀ زنان، 11(4)، 35-1.
9. سلیمانی‌مقام، ی؛ نادمی، ی؛ و چگنی، م. (1399). تأثیر شاخص فلاکت بر میزان ارتکاب جرائم در استان‌های ایران. تحقیقات مدلسازی اقتصادی، 11(42)، 186-157.
10. شیخ‌نظرسلامی، ح. ر؛ سجادی، ع. ا؛ خداشاهی، ع. ا؛ و دلیریساولی، ف. (1393). تأثیر اعتیاد بر تکرار جرم و بازگشت مجدد (مطالعه موردی کانون‌های اصلاح و تربیت استان‌های خراسان شمالی و رضوی). ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 20(146)، 10-6.
11. صنعت‌خواه، ع؛ کمالی، م. ج؛ فاتحی‌راد، ن؛ و ترکی‌ده سعید، ح. (1400). مطالعۀ زمینه‌های اجتماعی مؤثر در بازگشت مجدد به زندان با استفاده از استراتژی داده بنیاد. انتظام اجتماعی، 13(1)، 82-55.
12. غلامی، ح. (1387). تکرار جرم: بررسی حقوقی- جرم‌شناختی. تهران: انتشارات میزان.
13. قلخانباز، ا؛ خزایی، س؛ افشاری، م؛ سهیلی‌زاد، م؛ و فرازی، ر. (1391). عوامل مرتبط با تکرار زندانی شدن در بین زندانیان شهر تویسرکان در سال 1391. مجلۀ پزشکی قانونی، 19(4)، 192-185.
14. کفاشی، م؛ و اسلامی، ع. (1388). بررسی عوامل مؤثر بر تکرار جرم و بازگشت مجدد به زندان در استان خراسان شمالی. پژوهش اجتماعی، 2(4)، 69-57.
15. مهدوی، ر؛ و پاکیده، ف. ا. (1387). بررسی علل و عوامل خانوادگی و اجتماعی در بازگشت مجدد به زندان. ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 14(82)، 18-13.
16. مهدی‌پور، م؛ کندری، ا؛ و سیفی‌قره‌یتاق، د. (1400). عوامل مؤثر بر تکرار جرم و بازگشت به زندان در بین زندانیان سیستان و بلوچستان. فصلنامۀ پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، 16(64)، 86-59.
17. مهرپور، ش. (1387). نقش مراقبت‌های بعد از خروج در پیشگیری از بزهکاری مجدد زندانیان. ماهنامۀ اصلاح و تربیت، 14(72)، 55-54.
18. ناصری، س؛ مکاریان فرگ، ز؛ و حضرتی، س. (1397). بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر عدم بازگشت به زندان در بین زندانیان استان خراسان جنوبی. پژوهش‌های انتظامی اجتماعی، 10(3)، 49-27.
19. وروایی، ا؛ و پرنداخ، ع. (1395). بررسی عواملی اجتماعی مؤثر بر تکرار جرم (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 10(3)، 28-1.
20. یعقوبی، م؛ و علمی، م. (1396). نقش عوامل خانوادگی و اجتماعی در بازگشت مجدد زندانیان به زندان. مطالعات جامعه‌شناسی، 9(35)، 23-7.

 

21. Apel, A. B., & Diller, J. W. (2017). Prison as punishment: A behavior-analytic evaluation of incarceration. The Behavior Analyst, 40, 243-256.
22. Bernburg, J. G. (2019). Labeling theory. Handbook on crime and deviance. New York: Springer.
23. Bernburg, J. G., Krohn, M. D., & Rivera, C. J. (2006). Official labeling, criminal embeddedness, and subsequent delinquency: A longitudinal test of labeling theory. Journal of research in crime and delinquency, 43(1), 67-88.
24. Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J. P., & Rothstein, H. R. (2021). Introduction to meta-analysis. New York: John Wiley & Sons.
25. Bowman, S. W., & Travis Jr, R. (2012). Prisoner reentry and recidivism according to the formerly incarcerated and reentry service providers: A verbal behavior approach. The Behavior Analyst Today, 13(3-4), 9-20.
26. Brunton-Smith, I., & Hopkins, K. (2013). The factors associated with proven re-offending following release from prison: findings from Waves 1 to 3 of SPCR. Results from the surveying prisoner crime reduction (SPCR) longitudinal cohort study of prisoners.
27. Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. New York: Academic press.
28. Gaum, G., Hoffman, S., & Venter, J. H. (2006). Factors that influence adult recidivism: An exploratory study in Pollsmoor prison. South African Journal of Psychology, 36(2), 407-424.
29. Gendreau, P., Cullen, F. T., & Goggin, C. (1999). The effects of prison sentences on recidivism(pp. 4-5). Ottawa: Solicitor General Canada.
30. Jacobs, L. A., Ashcraft, L. E., Sewall, C. J., Wallace, D., & Folb, B. L. (2022). Recidivism in context: A meta-analysis of neighborhood concentrated disadvantage and repeat offending. Criminal Justice and Behavior, 49(6), 783-806.
31. Lipsey, M. W., & Wilson, D. B. (2001). Practical meta-analysis. SAGE publications, Inc.
32. Littell, J. H., Corcoran, J., & Pillai, V. (2008). Systematic reviews and meta-analysis. Pocket Guide to Social Work Re.
33. Lopez, A., Moreira, N., Rivera, A., Amdouni, B., Espinoza, B., & Kribs, C. M. (2018). Economics of Prison: Modeling the Dynamics of Recidivism. Tech. rep., Arizona State University.
34. Mbuba, J. M. (2012). Lethal rejection: Recounting offenders’ experience in prison and societal reaction post release. The prison journal, 92(2), 231-252.
35. Mohammed, H., & Mohamed, W. A. W. (2015). Reducing recidivism rates through vocational education and training. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 204, 272-276.
36. Orlando, M. S., Farrington, D. P., & Jolliffe, D. (2023). Empathy and repeat offending of young offenders in Argentina. International Journal of Comparative and Applied Criminal Justice, 47(3), 221-233.
37. Petersen, K., Davis, R. C., Weisburd, D., & Taylor, B. (2022). Effects of second responder programs on repeat incidents of family abuse: An updated systematic review and meta-analysis. Campbell systematic reviews, 18(1), e1217.
38. Sanei, M., & Mir-Khalili, S. M. (2015). Factors affecting recidivism and return to prison male prisoners in the prisons of the west of Guilan and strategies for prevention. Journal of Scientific Research and Development, 2(2), 156-161.
39. Staton-Tindall, M., Harp, K. L., Winston, E., Webster, J. M., & Pangburn, K. (2015). Factors associated with recidivism among corrections-based treatment participants in rural and urban areas. Journal of Substance Abuse Treatment, 56, 16-22.
40. Tassoni, G., Cippitelli, M., Mirtella, D., Froldi, R., Ottaviani, G., Zampi, M., & Cingolani, M. (2016). Driving under the effect of drugs: Hair analysis in order to evaluate recidivism. Forensic science international, 267, 125-128.
41. Trood, M. D., Spivak, B. L., & Ogloff, J. R. (2022). The effects of judicial supervision on recidivism of offenders in Australia and New Zealand: a systematic review and meta-analysis. Psychiatry, Psychology and Law, 29(5), 651-678.
42. Zane, S. N., Pupo, J. A., & Welsh, B. C. (2023). Correctional treatment as an economically sound approach to reducing the high costs of recidivism: A review of the research. Criminal Behaviour and Mental Health, 33(2), 125-138.