نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی در دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار جامعه‌شناسی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

4 جغرافیای سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر در رویکردی مردم‌نگارانه و انتقادی و با استفاده از رهیافت هانری لوفور در تحلیل فرایند تولید فضا، به مقایسه طبقاتی این تجربه در میان زیست‌کنندگان فضای شهری تهران می‌پردازد. تجربه بیگانگی به‌مثابه رابطه‌ای مختل‌شده و ابزاری در برابر رابطه‌ای به‌منزله هدف فی‌نفسه و به معنای تملک در برابر مالکیت تعریف شد. سه فضای بازار بورس، مجموعه دریاچه خلیج‌فارس و باملند و محله خلازیر به‌مثابه نمایندگانی از فضاهای انتزاعی و انضمامی و سه‌گانه‌های‌ فضایی لوفور انتخاب شدند. داده‌های چندگانه شامل مشاهده، عکس، مصاحبه‌های شخصی، داده‌های پژوهش‌های قبلی و مردم‌نگاری‌ها، مستندهای ویدیوئی، اسناد سازمانی، گزارش‌های مطبوعاتی و پیمایش آنلاین درباره هر فضا جمع‌آوری و به شیوه تفسیری و استقرایی تحلیل، کدگذاری، مقوله‌بندی و در تحلیل فرمی، کارکردی و ساختاری استفاده شد. مطالعه نشان می‌دهد که تجربه بیگانگی با دیگری، خود، کار، فضای شهری و زندگی‌روزمره، تجربه مشترک میان زیست‌کنندگان این فضاها و با نظم فضایی مرتبط است. اما در مرکز و حاشیه معانی متفاوتی می‌یابد و به شیوه متفاوتی در آگاهی روزمره ادغام می‌شود. تجربه بیگانگی در مناسبات تولید، به بی‌معنایی کار، بازار رقابتی و کالایی‌شدن مربوط می‌شود و تجربه‌ای در مقیاس جهانی است؛ در حالی‌که تجربه بیگانگی مرتبط باساختار سیاسی و فرهنگی به ویژگی‌های خاص شهر تهران وابسته است. جلوه‌های متنوع زندگی‌روزمره، در کنار ممنوعیت‌ها، هراس‌ها و شکاف‌ها، مانع از شکل‌گیری آگاهی جمعی و در نتیجه تلاشی جمعی برای بیگانگی‌زدایی می‌شود. مومنت‌های زندگی‌روزمره در سطوح متفاوتی از واقعیت اجتماعی ممکن است رهایی‌بخش عمل کنند و در سطحی بالاتر عقیم بمانند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Alienation in Everyday Life: Case Study of Tehran

نویسندگان [English]

  • Niloufar Baghbanmoshiri 1
  • Abbas Kazemi 2
  • Kamran Rabiei 3
  • zahra Ahmadipour 4

1 Ph.D. Student in Cultural Sociology, Tarbiat Modares University

2 Associate Professor at Institute for Social and Cultural Studies

3 Assistant Professor at Department of Sociology, Tarbiat Modares University

4 Professor of Tarbiat Modares University

چکیده [English]

Current research, applies critical ethnography as well as Henri Lefebvre’s theory of production of space and studies alienation among people living in urban space of Tehran. Alienation was defined as an instrumental relationship against a relationship for its own sake and ownership against appropriation. Three spaces were selected through a purposeful selection: space of stock market, complex of Khalij Fars Lake and Bamland, Khalazir neighborhood. They were selected as representatives of abstract and concrete spaces as well as Lefebvre’s trialectics of space. The data was gathered through observation, photos, personal and in-depth interviews, previous studies and ethnographies, documentaries, organizational documents, reports and online questionnaires for each space and was categorized interpretively and inductively in a structural, functional and formal analysis. The study shows that alienation with others, self, labor, urban space and everyday-life, is a common experience between all classes and is related to the space order; but has a different meaning in central and marginal spaces and is integrated differently in everyday-life consciousness. Alienation in the relations of production is experienced due to universal traits such as meaninglessness, competitive market, and commodification; but it depends on the specificities of Tehran urban space, if the political and cultural structure is regarded. Diverse forms of everyday-life prevents a collective consciousness and along prohibitions, fears and gaps in the urban space, doesn’t allow a collective effort for de-alienation to form. The moments and differences in everyday life may be liberating on one level of social reality, but unproductive on the next one.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alienation
  • Production of Space
  • Everyday-life
  • Urban Space
  • Tehran
CAPTCHA Image