غذا، جنسیت و قدرت: مطالعه‌ای اتنوگرافیک در میان عشایر لک لرستان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 میراث فرهنگی استان لرستان، خرم آباد

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران

3 دانشگاه تهران

چکیده
غذا و تغذیه نقش پررنگی در حیات و شکل‌گیری خصیصه‌های فرهنگی انسان دارد. شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی می‌تواند دسترسی و کنترل مواد غذایی و برآورده‌شدن امیال و ذائقه‌ها در این رابطه را تحت تأثیر قرار دهد. به‌علاوه غذا و عمل‌خوردن به مانند یک نشانه معانی فرهنگی و چیزهای بسیاری را در مورد ما بازنمایی می‌کنند. جنسیت و قدرت در کنار مؤلفه‌های یاد شده از عوامل یا قیدوبندهای تأثیرگذار در نحوة تولید، توزیع و مصرف غذا است. این پژوهش به‌دنبال فهم چیستی و سهم جنسیت و قدرت در نظام غذایی عشایر است و اینکه چگونه از طریق نظام غذایی جنسیت و قدرت تکمیل و اعمال می‌گردد. جامعة مورد مطالعه این پژوهش، عشایر لک در استان لرستان هستند. بیان چیستی جنسیت و مراتب قدرت از طریق نظام غذایی برای زنان و مردان در زندگی عشایر و این که چگونه این دو مؤلفه مناسبات متفاوتی را با غذا و یکدیگر به‌دنبال دارد، هدف اصلی این مطالعه است. استراتژی پژوهشی مردم‌نگاری به‌عنوان شیوه‌ای برای درک معانی و جهان زندگی از نقطه‌نظر کنشگران برای نفوذ به تجربة زیستة عشایر و دستیابی به معانی مورد نظر به‌کار گرفته شده است. مصاحبه‌های مردم‌نگارانه و مشاهده مشارکتی تکنیک‌های به‌کار گرفته شده برای گردآوری داده‌های مورد نیاز است. نتایج نشان می‌دهد که جنسیت در تولید، توزیع و مصرف خوراک مؤلفه‌ای مهم است و به‌واسطة آن قدرت متفاوتی برای زنان در دسترسی و مصرف مواد غذایی به‌دنبال داشته است. غذا برای زنان به‌واسطة نزدیکی با مواد و منابع غذایی نماد مهمی است. به‌علاوه نظام غذایی در مراحل تولید، توزیع و مصرف عنصری مهم برای بیان ویژگی‌هایی که در فرهنگ به جنسیت اختصاص دارند، است. مردان و زنان هریک به طریقی از غذا برای به‌دست‌آوردن پایگاه اجتماعی، روابط دوستانه، قدرت و اعمال آن استفاده می‌کنند. غذا شیوه‌ای کارساز برای برساخت هویتی متمایز برای زن و مرد است. این هویت‌های متمایز جنسیتی دسترسی‌ها و روابط متفاوتی برای زن و مرد در ارتباط با غذا ایجاد نموده‌اند.

کلیدواژه‌ها


1. امان‌الهی بهاروند، س. (1370). قوم لر ،پژوهشی درباره پیوستگی قومی وپراکندگی جغرافیای لرها. تهران: آگاه.
2. ایزدپناه، ح. (1367). فرهنگ لکی. تهران: مؤسسه فرهنگی جهان‌گیری.
3. بلیکی، ن. (1389). طراحی پژوهش‌های اجتماعی. ترجمة حسن چاوشیان. تهران: نی.
4. بوردیو، پ. (1390). تمایز، نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمة حسن چاوشیان. تهران: ثالث.
5. راولینسون، ه. ک. (1362). سفرنامة راولینسون: گذر از زهاب به خوزستان. ترجمة سکندر امان‌اللهی بهاروند، تهران: آگاه.
6. ریویر، ک. (1382). انسان‌شناسی سیاسی. ترجمة ناصر فکوهی. تهران: نی.
7. فریزر، ج. ج. (1383). شاخة زرین. ترجمة کاظم فیروزمندی. تهران: آگاه.
8. گیدنز، آ. (1386). جامعه‌شناسی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نی.
9. مستوفی، ح. (1381). تاریخ گزیده. به اهتمام دکتر عبدالحسین نوایی. تهران: امیرکبیر.
10. مورگان، ل. ه. (1389). جامعة باستان. ترجمة محسن ثلاثی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
11. Anonby. E. (2004). Kurdish or Luri? Laki's disputed identity in the Luristan province of Iran. Kurdish Studies, 4(5), 7-22.
12. Barthes, R. (2013). Toward a psychosociology of contemporary food consumption. In. C. Counihan., P. V. Esterik (Eds.). Food and culture: A reader (pp. 37-44). New York. Routledge.
13. Bourdieu, P. (2013). Distinction: a social critique of the judgment of test. In. C. Counihan., & P. V. Esterik (Eds.). Food and culture: A reader (pp. 31-39). New York. Routledge.
14. Brown, J. L. (2006). Intra-family Influences on food choice at mid-life. In R. Shepherd, & R. ‎Monique. (Eds). The psychology of food choice (pp. 263- 289). Cambridge, MA: CABI.
15. Brown, J. L. (2006). Intra-family influences on food choice at mid-life. In R. Shepherd, & M. Raats, (Eds.), The psychology of food choice (pp. 263–288). Cambridge, MA: CABI.
16. Buiatti, S. (2011). Food and tourism. the role of “SLOW FOOD” association. In K. L. Sidali, A. Spiller., & B. Schulze (Eds.), Food, agriculture and tourism. Linking local gastronomy and rural tourism (pp. 92- 102). Heidelberg: Springer.
17. Bynum, C. W. (1987). Holy feast and holy Fast: The religious significance of food to medieval women. University of California Press.
18. Counihan, C. K. (2004). Introduction- food and gender: Identity and power. In C. K. Counihan, & S. L. Kaplan. (Eds.), Food and gender identity and power (pp. 1-11). Amsterdam: Routledge. .
19. Counihan, C. M., & Kaplan, S. L. (2004). Food and gender identity and power. Amsterdam: Routledge.
20. Denscombe, M. (2010). The good research guide for small-scale social research projects. London: Open University Press.
21. Fischler, C. (1988). Food, self and identity. Social Science Information, 27(2), 275-292.
22. Given, L. M. (2006). The sage encyclopedia of qualitative research. London: Sage.
23. Goody, J. (1982). Cooking, cuisine and class: A study in comparative sociology. Cambridge: Cambridge University Press.
24. Hammersley, M., & Atkinson P. (2007). Ethnography principles in practice (3rd ed.). New York: Taylor & Francis e-Library.
25. Harris, M. (2013). The abominable pig. In C. K. Counihan, & P. Van Esterik. (Eds.), Food and culture: A reader (pp. 59-72). New York: Routledge.
26. Kahn, M. (1986). Always hungry, giver Greedy: Food and the expression of gender in a Melanesian society. New York. Cambridge University Press.
27. Leech, N. L. & Onwuegbuzie, A. J. (2008). Qualitative data analysis: A compendium of techniques and a framework for selection for school psychology research and beyond. School Psychology Quarterly, 23(4), 587–604.
28. Mead, M. (2013). Why do we overeat?. In C. K. Counihan, & P. Van Esterik. (Eds), Food and culture: A reader (pp.19- 23). New York: Routledge.
29. Mintz, S. W. (1985). Sweetness and power. New York: Penguin.
30. Mitchell, R. D., Hall, C. M., & McIntosh, A. J. (2003). Wine tourism and consumer behavior. In, R. D. Mitchell., C. M. Hall., & A. J. McIntosh. (Eds.), Wine tourism around the world: Development, management and markets (pp. 60- 81). Oxford. Butterworth-Heinemann.
31. Moore, H. L. (1988). Feminism anthropology. Minneapolis University of Minnesota Press.
32. Parkin, K. J. (2006). Food is love: Advertising and gender roles in modern America. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
33. Pfluger-Schindlbeck, I. (2010). The continuity of life: Food, gender, and kinship in Azerbaijan. In P. Berger (ed.), Anthropology of values: Essays in honor of Georg Pfeffer (pp. 49- 59). Delhi: Pearson Longman.
34. Salisbury J. E. (2001). Encyclopedia of women in the ancient world. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO.
35. Scholliers, P. (2001). Food, drink and identity cooking, eating and drinking in Europe since the middle ages. New York: Oxford.
36. Spradley, J. P. (1980). Participant observation. New York: Holt, Rinehart and Winston.
37. Weismantel, M. J. (1988). Food, gender and poverty in the Ecuadorean Andes. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 22 تیر 1395
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1397
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1397