مطالعه ارتباط رسانه‌های جهانی اینترنت، موبایل و ماهواره با میزان پایبندی جوانان به هویت ملی و دینی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده
هویت در جامعۀ مدرن سیالیت، درهم‌آمیختگی و بی‌ثباتی زیادی دارد. این سیالیت و بی‌ثباتی در اغلب موارد ناشی از رسانه‌های جهانی؛ یعنی رسانه‌های مدرن ارتباطی و اطلاعاتی است. هدف اصلی در تحقیق حاضر، مطالعۀ تأثیر رسانه‌های نوین جهانی‌شدن بر هویت دینی و ملی جوانان و نوجوانان و چالش‌های آن محسوب می‌شود. این کار یک مطالعۀ پیمایشی بوده و جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه انجام شده است. جامعة آماری این تحقیق جوانان و نوجوانان شهر تبریز بودند که بالغ بر 454589 نفر هستند. از این تعداد، براساس فرمول کوکران، 400 نفر برای مطالعه انتخاب شدند. روش نمونه‌گیری تحقیق، نمونه‌گیری خوشه‌ای و تصادفی بوده است. برای تجریه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزارSPSS نسخۀ 21 استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد کسانی که از اینترنت، ماهواره و موبایل استفاده می‌کنند، هویت دینی و ملی آن‌ها ضعیف‌تر از کسانی است که از این رسانه‌ها استفاده نمی‌کنند. رسانه‌های نوین؛ یعنی اینترنت، ماهواره و موبایل تأثیر منفی و معنی‌داری بر میزان پای‌بندی به مؤلفه‌های هویت ملی جوانان و نوجوانان دارند. در این میان، تأثیر میزان استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای بر میزان پای‌بندی به هویت دینی معنی‌دار و منفی بوده است و بقیۀ رسانه‌ها تأثیر معنی‌داری ندارند.

کلیدواژه‌ها


1. ابوالحسنی، ر. (1387). مؤلفه‌های هویت ملی با رویکردی پژوهشی. سیاست، 1 (38)، 22-4.
2. بختیاری، ح و فرخی، ح. (1391). بررسی رابطۀ برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای تلویزیونی و هویت دینی جوانان. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 15 (20)، 72-55.
3. برک، ل. (1386). روانشناسی رشد. (ی. محمدی، مترجم). جلد دوم. تهران: نشر ارسباران.
4. پاستر، م. (1377). عصر دوم رسانه‌ها. (غ. صالحیار، مترجم). تهران: نشر مؤسسه ایران.
5. جوادی یگانه، م. ر.، عزیزی ج. و انصاری، م. ر. (1392). رسانه‌های جمعی جهانی و هویت دینی در جوانان شهر شیراز. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 1 (1)، 102-83.
6. حاجیانی، ا. (1379). تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. مطالعات ملی، 5 (2)، 228-193.
7. حافظ‌نیا، م. ر.، کاویانی راد م.، کریمی‌پور، ی. و طاهرخانی، م. (1385). تأثیر جهانی‌شدن بر هویت ملی. ژئوپلیتیک، 3 و 4 (2)، 21-1.
8. دهستانی م.، زاده‌محمد، ع. و محمدی، س. (1391). بررسی میزان دینداری و ارتباط آن با سبک‌های هویتی دانشجویان. علوم رفتاری، 2 (6)، 179-171.
9. ذکایی، م. س. و خطیبی، ف. (1385). اینترنت و تغییرات هویتی: پژوهشی در میان کاربران جوان حرفه‌ای. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، (7)، 203-165.
10. رابرتسون، ر. (1382). جهانی‌شدن. (ک. پولادی، مترجم). تهران: نشر ثالت.
11. ربانی، ع.، ربانی خوراسگانی، ر. و حسنی، م. (1388). رسانه‌های جمعی و هویت ملی (مطالعۀ موردی: دانشجویان دانشگاه اصفهان). پژوهش‌های ارتباطی، 2 (16)، 93-65.
12. ربانی، ع.، یزدخواستی، ب.، حاجیانی، ا. و میرزایی، ح. (1388). رابطۀ هویت ملی و قومی در بین دانشجویان آذری، کرد و عرب دانشگاه‌های دولتی ایران. مطالعات ملی، (3)، 158-137.
13. ربیعی، ع. (1387). رسانه‌های نوین و بحران هویت. مطالعات ملی، 36 (9)، 176-149.
14. رفعت جاه، م. و شکوری، ع. (1387). اینترنت و هویت اجتماعی. مجلۀ جهانی رسانه (نسخۀ فارسی)، (5)، 74-57.
15. رمضانی، ر. (1381). مقایسۀ نوع هویت دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی استفاده‌کننده از ماهواره و شبکه‌های خارجی تلویزیون و دانش‌آموزان غیراستفاده‌کننده. پایان‌نامۀ منتشرنشدۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس. تهران، ایران.
16. سراج زاده، ح. و پویافر، م. (1388). دینداری و نظم اجتماعی، آزمون همبستگی دینداری با احساس آنومی و انحراف در میان دانشجویان نمونه. نشریۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 63 (16)، 105-71.
17. سفیری، خ. و نعمت‌الهی، ز. (1391). جهانی‌شدن و هویت دینی با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی. مطالعات اجتماعی و روانشناختی زنان، 10 (3)، 66-39.
18. شرفی، م. (1385). بحران هویت فرهنگی در ایران و پیامدهای آن. روانشناسی و علوم تربیتی، 36 (3و4)، 60-45.
19. شریف‌زاده، ح.، میرمحمدتبار، س. ا. و سهرابی م. (1393). بررسی نقش استفاده از فناوری‌های نوین بر هویت دینی دانش‌آموزان. پژوهش در مسائل تعلیم وتربیت اسلامی، 22 (23)، 125-103.
20. طاهری‌کیا، ح. (1391). حلول شر در ابژه‌های فرهنگی (مطالعۀ موردی: اینترنت در قالب تحلیل شبکۀ اجتماعی فیسبوک). انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 8 (29)، 180-161.
21. الطائی، ع. (1378). بحران هویت قومی در ایران. تهران: نشر شادگان.
22. عباسی قادری، م. (1386). بررسی رابطۀ استفاده از اینترنت و هویت دینی کاربران. ره‌آورد نور، (36)، 198-173.
23. عدلی‌پور، ص.، قاسمی، و.، میرمحمدتبار، س. ا. (1393). تأثیر شبکۀ اجتماعی فیسبوک بر هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان. تحقیقات فرهنگی ایران، 7 (1)، 28-1.
24. عزیز‌الدین، م. (1384). بررسی نقش اینترنت در باورهای دینی جوانان در بین دانشجویان شهرستان سمنان. پایان‌نامۀ منتشرنشدۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه سمنان. سمنان، ایران.
25. علوی، س.، هاشمیان، ک. و جنتی‌فرد، ف. (1387). مقایسۀ هویت و سلامت روان در دانشجویان استفاده‌کننده از اینترنت و محیط‌های مجازی دانشگاه تهران. تحقیقات علوم رفتاری، 6 (1)،35-27.
26. علیزاده اقدم، م. ب.، شیری م. و اوجاقلو، س. (1389). نقش‌آموزش در ارتقای شاخص‌های هویت ملی. تحقیقات فرهنگی ایران، 3 (1)، 206-181.
27. فرهمند، م. (1387). دختران و کاربرد اینترنت. مطالعات راهبردی زنان، (11)، 170-135.
28. کازنو، ژ. (1370). جامعه‌شناسی وسایل ارتباط جمعی. (ب. ساروخانی و م. محسنی، مترجمان). تهران: اطلاعات.
29. کاستلز، ا. (1380). عصر اطلاعات. (ح. چاوشیان، مترجم). چاپ اول. جلد دوم. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
30. کوثری، م.، جوادی یگانه، م. ر. و خیرخواه، ط. (1385). کاربرد تلفن همراه برای کاربران ایرانی. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 2 (7)، 226-205.
31. کوهی، ک. (1389). تأثیر رسانه‌های نوین بر هویت اجتماعی نوجوانان و جوانان استان آذربایجان شرقی. طرح تحقیقاتی سازمان ملی جوانان. تبریز: شعبۀ استان آذربایجان شرقی.
32. گرگی، ع. (1385). اینترنت و هویت. مطالعات ملی، 7 (1)، 70-52.
33. گیدنز، آ. (1379). جهان رهاشده. (ع. ا. سعیدی و ی. حاجی عبدالوهاب، مترجمان). تهران: علم و ادب.
34. گیدنز، آ. (1387). تجدد و تشخص. (ن. موفقیان، مترجم). چاپ چهارم. تهران: نشر نی.
35. گیدنز، آ. (1388). جامعه‌شناسی. (ح. چاوشیان، مترجم). تهران: نشر نی
36. معینی‌علمداری، ج. (1384). هویت و مجاز: تأثیر هویتی اینترنت. مطالعات ملی، 6 (4)، 124-107.
37. مهدیزاده، ش. و عنبرین، ز. (1388). بررسی رابطۀ میزان و نحوۀ استفاده از اینترنت و هویت فرهنگی جوانان. انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 5 (17)، 28-1.
38. نوابخش م.، هاشم‌نژاد ف. و زادشم‌پور و. (1389). بررسی آثار اینترنت و موبایل در تغییر هویت جوانان 29-15 سال استان مازندران. جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 1 (1)،170-145.
39. Bechhofer, F.D, Kiely, R. & Stewart, R. (1999).Constructing national identity: Arts and landed elites in Scotland. Sociology, 33(3), 515 -534.
40. Berger, H. & Ezzy, D. (2009). Mass media and religious identity: A case study of young witches. Journal for the Scientific Study of Religion, 48(3), 501- 514.
41. Castello, E. (2009). The nation as a political stage: A theoretical approach to television fiction and national identities. The International Communication Gazette, 71(4), 303-320.
42. Chan, B. (2005). Imagining the homeland: The Internet and diastolic discourse of nationalism. Journal of Communication Inquiry, 29, 336-368.
43. Cohen, A. (1996). Personal nationalism: A Scottish view of some rites, Rights and wrongs. American Ethnologist, 23, 1-14.
44. Cramer, P. (2004). Identity change in adulthood: The contribution of defense mechanisms and life experiences. Journal of Research in Personality, 38, 280- 316.
45. Ester, P. & Henk V. (2003). Debating civil society: On the fear for civic decline and hope for the internet alternative. International Sociology, 18, 659-680.
46. Fortunate, L. (2001). The mobile phone: An identity on the move. Personal and Ubiquitous Computing, 5(2), 85-98.
47. Glin, L. (1997). Media and identity. Psychological Bulletin, 108, 450- 499.
48. Khroul, V. (2015). Religious identity of Russian internet users: Attitudes towards God and Russian Orthodox church. Studies in Russian, Eurasian and Central European New Media, 14, 133-143.
49. Lechner, F. J. (2007). Redefining national identity: Dutch evidence on global patterns. International Journal of Comparative Sociology, 48(4). 355-368.
50. Mohammadi, R. (2015). Study the relation between religious education and the addiction to the on-line social networks among the high school students. Technical Journal of Engineering and Applied Sciences, 5, 489-493.
51. Scott, J. (2006). Social theory: Central issues in sociology. London: Sage.
52. Tutt, D. (2005). The living room mobile performances of a teenager: A study of situated mobile phone activity in…. The International Journal of Research into New Media Technologies, 11(2), 58-75.
53. Valkenburg, P. M. & Jochen, P. (2008). Adolescents’ identity experiments on the internet consequences for social competence and self-concept unity. Communication Research, 35(2), 208-231.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 01 آذر 1395
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1396
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1396