سالمندی سالم؛ تحلیل مقایسه‏ای سبک زندگی ارتقادهندۀ سلامت مردان و زنان سالمند در شهر شیراز‬‬

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

چکیده
مقالۀ پیش رو با استفاده از داده‏های حاصل از پیمایش نمونه‏ای و اجرای «پرسشنامة ساخت‏یافته» در میان سالمندان 60 ساله و بالاتر شهر شیراز در سال 1390 به بررسی مقایسه‏ای سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت زنان و مردان سالمند و تبیین تفاوت‏های جنسیتی بر اساس مشخصه‏های اجتماعی و جمعیتی می‏پردازد.‬ نتایج تحلیل‏های دو متغیره بیانگر تفاوت معنادار بین مردان و زنان سالمند در چهار بُعد از شش بُعد سبک زندگی ارتقا دهندۀ سلامت است؛ زنان در ابعادی نظیر مسؤولیت سلامت و روابط بین فردی و در مقابل مردان در ابعاد مدیریت استرس و فعالیت جسمانی نمرۀ بالاتری را کسب کردند. در دو بُعد تغذیه و رشد روحی تفاوت معناداری بین دو جنس مشاهده نشد؛ علاوه بر این، وضعیت سلامت خود ادراک و خود کارآمدی سلامت زنان در سطح پایینتری در مقایسه با مردان بوده است. نتایج تحلیل چندمتغیره با استفاده از آزمون تحلیل طبقه‏بندی چندگانه نشان داد که بعد از کنترل متغیرهای اقتصادی و اجتماعی (تحصیلات، اشتغال، و درآمد) جنسیت به طور محسوس و معناداری سبک زندگی ارتقای سلامت را تحت‏تأثیر قرار می‏دهد و زنان میانگین نمرۀ بالاتری را در شاخص سبک زندگی ارتقای سلامت خواهند داشت. به طور خلاصه، نتایج مطالعه نشان داد جدای از ابعاد زیست‌شناختی متفاوت زن و مرد، شرایط اجتماعی نابرابر، رفتارهای سلامت متفاوتی را برای زنان و مردان به‏همراه دارد.

کلیدواژه‌ها


1. پورطاهری، م. و پوروردی نجات، م. (1388). سنجش نابرابری جنسیتی در بین زنان روستایی: مطالعۀ موردی استان گیلان. دانشنامۀ علوم اجتماعی. 1 (2). صص 155-115.
2. حبیبی‏سولا، ع.؛ نیکپور ص.؛ سیدالشهدایی م. و حقانی ح. (1387). بررسی رفتارهای ارتقا‌دهندة سلامت و کیفیت زندگی سالمندان. مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی اردبیل. 8 (1). صص36-29.‬‬
3. ریاحی، م. ا. (1387). تفاوت‏های جنسیتی در دانش و باورهای مرتبط با سلامتی و رابطۀ آنها با رفتارهای مرتبط با سلامتی. مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران. (3). صص 227-190. ‬‬
4. ریاحی، م.ا. (1384). بررسی تطبیق تفاوت‏های جنسیتی در عادت‏های غذایی دانشجویان ایرانی و هندی. مطالعات زنان. 3 (8). صص 126-97. ‬‬‬‬
5. شارع‏پور، م.؛ ودادهیر ا. و قربان زاده، س. (1389). تحلیل جنسیتی تصادف با تأکید بر مفهوم سبک زندگی سالم. مطالعۀ موردی جوانان شهر تهران. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان). 8 (2). صص 92-69.
6. صادقی، ر. (1390). سازگاری اجتماعی و جمعیتی نسل دوم افغان‏ها در ایران. (پایان‏نامه منتشر-نشدۀ دکتری) جمعیت‏شناسی. دانشگاه تهران، ایران. ‬‬‬‬‬‬
7. صالحی، ل.؛ افتخار اردبیلى، ح. ؛ تقدیس، م.ح.؛ جزایری، ا.؛ رشیدیان، آ. و شجاعی‏زاده، د. (1387). عوامل تسهیل‏کننده و بازدارنده شیوه زندگی سالم در سالمندان. مجلۀ دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی. 6 (2). صص 57-49.‬‬‬‬
8. قاسمی، و؛ ربانی، ر؛ ربانی، ع؛ علیزاده اقدم، م. ب. (1387). تعیین‏کننده‏های ساختاری و سرمایه‏ای سبک زندگی سلامت محور. مجلۀ مسائل اجتماعی ایران. 16 (63). صص 213-181. ‬‬‬‬‬‬
9. قاضی‏طباطبایی، م.؛ پاولاک، د. و ودادهیر، ا. (1385). برساخت یک مسألۀ اجتماعی-جمعیتی: درآمدی بر جمعیت‏شناسی اجتماعیـ انتقادی اچ‏آی‏وی/ ایدز در ایران. نامۀ انجمن جمعیت‏شناسی ایران. (2). صص170-136
10. مرکز آمار ایران (1388). سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385: جمعیت شهرهای کشور برحسب سن و جنس. معاونت برنامه‏ریزی و نظارت راهبردی مرکز آمار ایران. تهران: مرکز آمار ایران.‬‬
11. مروتی، م.ع. (1384). بهینه‏سازی الگوی ارتقای سلامت و ارزیابی به‏کارگیری آن همراه با تئوری آموزش بزرگسالان در تغییر رفتارهای ارتقای سلامتی در سالمندان شهر یزد. (رسالۀ منتشر‌نشدۀ دکتری آموزش بهداشت). دانشگاه تربیت مدرس. ایران.‬‬‬‬
12. Andrews, M. (1999). The seductiveness of agelessness. Aging and Society, 19, 301-318.
13. Budesa, T., Erin, E., & Lauren, H. (2008). Gender influence on perceptions of healthy and unhealthy lifestyles. Retrieved from http://digitalcommons.unf.edu/ ojii_volumes/3.
14. Chiello, P. P., & Hutchison, S. (2010). Health and well-being in old age: The pertinence of a gender mainstreaming approach in research. Gerontology, 56, 208–213.
15. Janssen, L. T. (2007). Sex, gender and health: Developments in research. European Journal of Women's Studies, 14, 9-20.
16. Kuhlmann, E. (2009). From women's health to gender mainstreaming and back again: Linking feminist agendas and new governance in healthcare. Current Sociology, 57(2), 135-154.
17. Kurtz, A. C. (1996). Correlates of health-promotion lifestyles among women with Rheumatoid Arthritis (Unpublished doctoral dissertation). Columbia University, USA.
18. McCormick, M. L. (2008). Women's bodies aging: Culture, context, and social work practice. Affilia, 23, 312-323.
19. Moore, S. E. H. (2010). Is the healthy body gendered? Toward a feminist critique of the new paradigm of health. Body & Society, 16(2), 95-118.
20. Nolen-Hoesksema, S. (2006). Possible contributors to the gender differences in alcohol use and problems. Journal of General Psychology, 133(4), 357-374.
21. Ojanuga, D. N., & Gilbert, C. (1992). Women's access to health care in developing countries. An International Journal of Social Sciences and Medicine, 35(4), 613-617.
22. Ostlin, P., Eckermann, E., Mishra, U. S., Nkowane, M., & Wallstam, K. (2006). Gender and health promotion: A multi-sectorial policy approach. Health Promotion International Journal, 21(1), 25-35.
23. Patel, V. (2005). Poverty, gender and mental health promotion in a global society. IUHPE-Promotion & Education Supplement, 2, 26-29.
24. Pender, J. N., Murdaugh, L. C., & Parsons, A. M. (2006). Health promotion in nursing practice (5th ed.). Upper Saddle River, Nurs J: Prentice Hall.
25. Potempa, K. M., Butterworth, S. W., Flaherty-Robb, M. K., & Gaynor, W. L. (2010). The healthy ageing model: Health behavior change for older adults. Collegian, 17, 51-55.
26. Renehan, E., Dow, B., Lin, X., Blackberry, I., Haapala, I., Gaffy, E., … Hendy, S. (2012). Healthy ageing literature review. State of Victoria: National Ageing Research Institute (NARI) and Council on the Ageing.
27. Segal, L., Demos, V., & Kronenfeld, J. J. (2003). Gender perspectives on health and medicine (Vol. 7). United Kingdom: Emerald.
28. Sen, G., George, A., & Östlin, P. (2002). The case for gender equity in health research. Journal of Health Management, 4, 99-117.
29. Soffer, M. (2010). The role of stress in the relationships between gender and health-promoting behaviors. Journal of Caring Science, 24(3), 572-580.
30. Theobald, S., Elsey, H., & Tolhurst, R. (2004). Gender, health and development: Gender equity and sector wide approaches. Progress in Development Studies, 4, 58–63.
31. Von Bothmer, M., & Fridlund, B. (2005). Gender differences in health habits and in motivation for a healthy lifestyle among Swedish university students. Nursing and Health Sciences, 7, 107-118.
32. Wharton, A. S. (2005). The sociology of gender: An introduction to theory and research. USA: Blackwell Publishing.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 28 آذر 1391
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1394
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1394